كداتڠن كإسطنبول دان ڤروجيك مدرسة الزهراء (1908)
التنقل
6. صفحة
كداتڠن كإسطنبول دان ڤروجيك مدرسة الزهراء (1908)
باݢي بديع الزمان، اونتوق مڠهادڤي موسوه-موسوه دالمن دان لوارن يڠ مرنچڠ اونتوق مڠهاڤوسكن عثمانية دان ستروسڽ اسلام، چارا يڠ بلياو كتڠهكن اياله:"مرياليساسيكن ساتو سيستيم ڤڠاجين يڠ كوكوه دان سسواي دڠن كهندق ݢنيراسي سماس يڠ بوليه مڽومبڠ كڤد كدودوقكن يڠ تيڠݢي باݢي أمة اسلام دري سݢي فكره دان علمو سرتا مڠݢونا ڤاكاي داسر كساتوان عقل دان هاتي."
بلياو برڤندڠن بهوا: "چهاي سانوباري اياله علمو-علمو اݢام. نور باݢي عقل اياله علمو-علمو ساءينس مودن. ملالوءي ݢابوڠن كدوا-دواڽ، حقيقة اكن مونچول. دڠن دوا سايڤ ترسبوت همة (كعزمن) ڤارا ڤلاجر اكن منيڠكت. كتيك كدوا-دواڽ ترڤيسه، اكن لاهير ڤد يڠ ڤرتاماڽ صفة تعصب (فاناتيك) دان ڤد يڠ كدواڽ مصلحة دان كراݢوان."[1]
درڤد ڤنريماءن اين، دڠن برسوڠݢوه-سوڠݢوه بلياو منچادڠكن كواجرن ڤنوبوهن سݢرا ساتو سيستيم ڤنديديقكن يڠ دناماكن اوليه بلياو سباݢي مدرسة الزهراء دڠن ممڤركنلكنڽ سباݢي ’اديق ڤرمڤوان كڤد اونيۏرسيتي الأزهر’ يڠ اكن مڠݢابوڠكن علمو-علمو اݢام دڠن علمو مودن دتيمور اناتوليا. دڠن توجوان اونتوق مرياليساسيكن ڤندڠنڽ اين دالم بنتوق سبواه اونيۏرسيتي اسلام، بلياو تله داتڠ كإسطنبول ڤد تاهون 1908.
اخبار-اخبار ڤد هاري ايت موارا-واراكن كداتڠن بلياو كإسطنبول سڤرتي برايكوت:"تله دليهت دأفق-افق اسطنبول ساتو چيڤتاءن لوار بياس سواتو كبيجقساناءن يڠ دكيرا سڤرتي اڤي برنام سعيد نورسي يڠ تله تربيت دري سباليق ڤونچق-ڤونچق ݢونوڠ باتو تيمور يڠ چورم دان كرس."[2]
(سعيد نورسي يڠ دأڠݢڤ لوار بياس كبيجقساناءنڽ، دعبارتكن سباݢي ڤرچيقكن اڤي يڠ مونچول سڤرتي ماتاهاري دسباليق ڤونچق ݢونوڠ-ݢانڠ تيمور اناتوليا يڠ برباتو، كرس دان چورم تله دليهت دإسطنبول.)
دلوار ڤينتو بيليق ڤڠينڤنڽ دهوتيل سيكيرجي يڠ ترلتق دفاتح، بلياو تله مڠݢنتوڠكن ساتو ڤاڤن كڽاتاءن يڠ ترتوليس،"دسيني ستياڤ مسئله اكن دروڠكاءي، ستياڤ سؤالن اكن دجواب تتاڤي سؤالن تيدق اكن دتاڽ..."دان بلياو تله ممبري جواڤن كڤد ڤارا علماء اسطنبول يڠ داتڠ دڠن كتروجاءن اونتوق منزيارهي بلياو ستله مندڠر ناماڽ. توجوان بلياو اداله اونتوق مناريق ڤرهاتين ڤوست خلافة كڤد رعية دتيمور اناتوليا دان اونتوق مراءيه سوكوڠن ترهادڤ رنچڠنڽ ممبينا مدرسة الزهراء سام ادا د’وان‘ اتاو ’دياربكر‘.
[1] مكتوبات 2، 387
[2] ديوان حربي عرفي،5.
7. صفحة
بديع الزمان يڠ برڤندڠن بهوا ڤرجواڠن ڤنديديقكن اياله ساتو-ساتوڽ جالن كلوار اونتوق كراجاءن عثمانية منجاءوهكن ديري درڤد ڤوسرن يڠ مڠهيريتڽ لڠكه دمي لڠكه. بلياو جوݢ تله مليهت بهوا اوسها يڠ اكن مندوروڠ كڤد ڤميليكن سمولا ايديا نيلاي بڠسا باݢي انق-انق بڠسا يڠ تله منجولڠ ڤنجي اسلام سلاما ببراڤ قرون اين اكن منجادي متلامت هيدوڤڽ.
بلياو تيدق منربما ݢاجي دان جاوتن بسر يڠ دتاوركن اوليه سلطان كڤداڽ ملالوءي ڤرانتاراءن منتري دالم نݢري يڠ دسبوت ڤد ماس ترسبوت سباݢي ’ڤڠوسور بسر حال احوال كسلامتن‘. اين كران بلياو مڠهندقي سوڤاي يڠ دأمبيل برت اداله بوكن ڤريباديڽ تتاڤي اونيۏرسيتي يأست مدرسة الزهراء يڠ اكن مڠاجر علمو اݢام دان علمو مودن سچارا برسام. تتاڤي بلياو تيدق برجاي ممڤردڠركن حسرت ايت.
بديع الزمان تيدق برجاي منداڤت سوكوڠن يڠ سچوكوڤڽ دڤوست كراجاءن عثمانية يڠ منجادي ڤنتس ڤرماءينن دنيا بارت يڠ تيدق برهاتي ڤروت ڤد أول قرون كدوا ڤولوه دان امت تركسن دڠن اڤ يڠ دڤراوليڽ درڤد كأداءن دنيا. دڠن دميكين بلياو مڠمبيل كڤوتوسن اونتوق منتڤ دإسطنبول يڠ مروڤاكن ڤوست ڤمرينتهن خلافة اسلامية دان بوكن ڤولڠ كنݢريڽ اتس السن اونتوق ملاكوكن دعوة ملالوءي جالن ڤوليتيك.
بلياو تله منوليس مقالة-مقالة ددالم سورت خبر. بلياو برجومڤا دڠن اينديويدو-اينديويدو ڤوليتيك اونتوق منصيحتي دان مڽدركن مريك. بلياو تله مماءينكن ڤرانن ڤنتيڠ دالم ببراڤ راڤت عموم دان ڤرهيمڤونن. سلڤس ڤراشتهارن ’مشروطية‘ (1908) بلياو برسام-سام دڠن ببراڤ صحابتڽ تله مڽرتاءي ڤرساتوان اتحاد محمدي. ڤرساتوان ترسبوت منجادي تركنل دالم تيمڤوه يڠ سيڠكت. سهيڠݢ دڠن سبواه ڤيداتوڽ، ليم ڤولوه ريبو أورڠ دري سكيتر بندر اداڤازاري دان ايزميت تله مڽرتاءي ڤرساتوان ترسبوت.


