Gomd a yopoe n soabã

28. Page

Gomd a yopoe n soaba

 

Fo sã n dat n bãng tɩ“آمَنْتُ بِاللهِ” و “بِالْيَوْمِ الآخِرِ”  (mam kõo sɩd ne Wẽnnaam la Laahr daarã) yaa bũmb sẽn lakd dũni-kẽengã yel-solgdgã sẽn pagã, n le yaa ninsaal yõorã zu-noog kʋɩlen-biisi, la yel-soaandɩ sẽn tar ziir n welgd yɛlã.

Fo sã n rat n bãng tɩ ninsaalã bobl-m-mengã ne a Naandã, la a lebs-m-menga Wẽnnaam nengẽ ne sugra, la a sẽn na n bool a Rɩlgda la a kos-a  ne bark-pʋʋsga, yaa yõod a yiibu, la tɩɩm sẽn nafde, wala rõose .

Fo sã n le rat n bãng tɩ Alkʋr’aana kelgrã, la sak-n-tũ a bʋʋdã, la yals ne pʋʋsgã, la zũnuub-bɛdã basbã, yaa laahrã biye la a sɩlfãnta, n le yaa nuura yaoogã pʋgẽ, ruumg so-toakã pʋgẽ, n yaa biye sẽn tar yõod la ziir la nuura, bɩ f ges bilg-Koɛɛg ning sẽn be yẽos-Kãnga pʋga la f maag f yĩng n kelg-a:

 Raar a yembr la sodaag lʋɩ zab-laag la zarbg sẽn tar rabeem pʋgẽ, bõn la yõod teed-teed wakato. La sãmpoag-bɛd a yiib n paam-a a goabg la a rɩtg wɛɛngẽ. Tɩ bõyẽ-bedr me yas a poorẽ wã n rat n pig-a. Tɩ b le lugl luulg-zĩig a taoorã, n luund a zo-rãmbã fãa gill n yẽesd-ba, tɩ yẽ me kolled a rẽ. Sẽn le paasde, ad ba ne nedã sẽn be alhaal-kãngã pʋga fãa gilli, a tara yõor-tԑk so-toak sẽn wogme.

La wakat ning nimbãan-nedã sẽn wa n tagsd a sẽn be alhaal ning sẽn tar rabeemã zuga, t’a yaa sẽn wãag a tẽebã, zĩig pʋgẽ bal la a sẽn yãnd nin-sõng sẽn tar nuura, wala Hadar, Wẽnnaam tɩlgr be a yĩnga, t’a yãs a rɩtg wɛɛngẽ n yet-a: 


29. Page

“Ra wãag f tẽeb tɩ m na n kõ-f-la yel-soaandɩ a yiibu, la m wilg-f b sẽn maand to-to. Fo sã n maan-b sõma, ad bõye-kãngã na n lebga wed-moaag bsẽn tũud fo raabã. Tɩ luulga zĩig lebg zãazãa sẽn yaa fo vʋʋsem zĩiga, tɩ f vʋʋsdẽ la f paamd wʋm-noogo. M na n le kõ-f-la tɩp-tɩɩm a yiibu, tɩ f sã n maan-b sõma bɩ f sãmpoag a yiibã sẽn põogã maag n lebg tɩ-puud a yiib sẽn tar yũ-noogo, n yaa bʋgsgo, sẽn yi tɩ-puug ning b sẽn boond tɩ wardɩlmohamadɩ wã pʋgẽ, pʋʋsg la tɩlgr be a Mohammad yĩnga. M na n le kõ-f-la biye tɩ f tall n pasg yʋʋmr so-toak raar a yembre, tɩ yaa wala f yɩkdame. Fo sã n pa kõt-sɩd bɩ f maan bilf n ges tɩ fo na bãng tɩ mam bee sɩd zugu”.

La sodaagã sɩd maana bilf n ges n sɩd mik tɩ nedã sẽn togsa yaa sɩda. Yaa sɩda, mam meng a  Sa’iid sẽn yaa misKɩɩna, mam kõt-a-la sɩda, bal mam meng maan-a-la bilf n ges n mik t’a yaa sɩd pay.

 Rẽ poor ne lingr bala, a yãnda ned a to sẽn yaa yam-yuus-yuus soaba, n yaa suuda, n yaa nin-wẽng wala a soԑtãanã, t’a wa ta n yas a taoorã ne faas-teed wʋsgo, la foto-rãmb sẽn maneg-n-nagse, n wa ta n yeel-a: “Yaa fo m zoa, wa ka, wa loog tɩ d rɩk rãam la d reem ne taaba, la d ges pʋg-neeb fot-rãmba, la d kelg yɩɩn-nood la d rɩ rɩ-noodo”.

Nin-wẽngã: eh’eh’! Yaa bõe la fo sẽn walemd f noorẽ wã?

Sodaagã: yaa yel-solgdga

-         Bas yel-solgdg kãnga la f ra sãam tõnd zoodã tɩ wa yɩ sabab n sãam tõnd zu-noogã ye. Eh’eh’! Yaa bõe la sẽn be fo nusẽ wã.

-        Yaa tɩɩm.

-        Lobg-a tɩ fo tara laafɩ, bõe n tar foo? Wakata me le yaa reem wakato. Eh’! Yaa bõe me la seb-kãnga, sẽn tara tagems a nu wã?

-        Yaa biye, la mam teed soolem sebre.

-        Pãrs-a n lobe, tõnd na n yii so-toak sig-noora wakat-neerã pʋgẽ n maan bõe?

Nin-wẽngã nidga pãng ne sɩlem buud fãa sẽn na yɩl n tõog-a, hal tɩ nimbãan-nedã sɩd wa kɩll n bʋʋg-a bilfu.


30. Page

Gomd a ni n soaba

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ

﴿اَللهُ لاَ إِلَٰـهَ إِلاَّ هُوَ الحَيُّ الْقَيُّومُ﴾  (سورة آل عمران: ٣-٢)

“Soab ka be sẽn pa Wẽnnaam ye, sẽn yaa Vɩɩm-naab la Yalsg-naaba”

 (Aalɩ Ĩmraan: 3/2)

﴿إِنَّ الدِّينَ عِندَ اللهِ الإِسْلَٰمُ﴾  (سورة آل عمران: ٣-١٩)

“Ad dĩinã Wẽnnaam nengẽ yaa lislaoongã”

(Aalɩ Ĩmraan: 3/19)

Fo sã n dat n bãng dũni-kãnga hakɩɩka, la ninsaal yõorã sẽn be a pʋgẽ wã. La fo sã n rat n bãng dĩinã hakɩɩkã, la a yõodã ninsaal nengẽ.

La fo sã n rat n bãng tɩ sã n pa dĩin-sɩdã yĩnga, dũni wã naan n yɩɩ bãns-ro-sẽka.

Fo sã n le rat n bãng tɩ ninsaal sẽn yaa tõdgd n yaa kɛdgdã, yaa bõn-naandg sẽn yɩɩd ne zu-beedo.

Fo sã n le rat n bãng tɩ [يَا اَللهُ] (yaa Allaahʋ) la [لاَ إِلٰهَ إِلاَّ اللهُ]   (laa ɩlaaha ɩllallaahʋ) vẽnegdame la a welgd dũni-kãnga yel-soaandɩ wã. La a põsgd ninsaal yõorã n yit liksã.

Fo sã n dat n fasem woto fãa gill bɩ f ges bilg-koɛɛg ning sẽn be yẽos-kãnga pʋga, la f kelg-a:

Hal pĩnd-zãmaanẽ, ned ne a ma-biig n tũ taab n yi gõob sẽn wogme, tɩ b loog n tar kẽna, hal n wa tɩ ta so-wԑlga, la b sẽn ta beenẽ wã b yãnda nin-tɩrga, tɩ b sʋk-a tɩ yaa sor bʋg n yɩɩd sõmblem? Tɩ nedã  yeel-ba:

Ad rɩtg sorã pʋgẽ, lallʋwa la nao-kẽndr n be beenẽ tɩ yaa tɩlԑ tɩ f tũ, la a tara zu-noog la bas-m-yam. La ãmmaa goabg sorã, soog-n-meng n be beenẽ, la zu-beed la mosɩɩb n be soog-n-meng kãng pʋgẽ. Mosa yãmb n rɩkd y sẽn rat sor ninga.


31. Page

Yaa sɩda, ad ninsaal mi n belgda a menga (yam-yuus-yuus-soaba wala nin-kãngã zoe n kɩtame tɩ mam belg m menga). La ne lingr bala, a wʋma bʋrg wala sa-tãsr a rɩtg wɛɛngẽ n yetẽ: Gũus la f ra wa saag n belg f meng ye. Yeel nin-wẽngã sẽn yaa sɩlem-wẽng-soaba t’a sã n tar sɩlem sẽn tõe n kʋ bõyẽegã sẽn be fo poorẽ wã, la a tõe n zẽk luulga zĩigã sẽn be fo taoorã, la a tɩbs sãmpoag nins sẽn be fo rɩtgã la f goabgã wɛɛngẽ wã, la a gɩdg so-toak ning sẽn be fo neng taoorã, a sã n tara yel-kãnsa tɩɩm bɩ a loog n maan tɩ d gese, rẽ poor mosa bɩ a yaool n yeel-f tɩ f wa tɩ d reeme. A sã n pa tõe rẽ bɩ a mum a noorã ne a yalemdã, sẽn na yɩl tɩ saasẽ raoã sẽn yaa wala a Hadara paam n yeel bũmb ning a sẽn ra yeta.

Yaa fo m yõor ning sẽn ra laad a rasãnd wakato, n kũmd rũnda ne yẽ sẽn da la wã! Ad soda-miskɩɩn kãnga yaa foo. Rat n yeel tɩ ninsaala.

 La bõyeegã yaa kũumã.

La ãmmaa luulga zĩigã, yẽ yaa loogrã la welg-taabã. Bal wĩndgã la yʋngã yõsd-taaba pʋgẽ, tõnd tũud-n-taag buuda fãa pʋʋsda tõnd wẽnd-na-taas la a loogd n basd tõndo.

La ãmmaa sãmpoag a yiibã, a yembrã yaa ninsaalã pãn-komsmã sẽn ka tar tɛka. La a to wã yaa ninsaalã talemdã n sẽn zabd n ka tar saaba.

La ãmmaa so-toakã, ad yẽ yaa zarbg so-toak sẽn wogme, sẽn pɩʋʋgd yõy zãmaanẽ, la ma-pʋ-roogẽ la yãadrẽ, la kãsengã, la dũni wã la yaoogã, la barzah la dũni-yikrã la sɩraatã pɩʋʋgra.

La ãmmaa yel-soaandɩ a yiiba, bãmb yaa sɩd-kũunã ne wẽnnaam la Laahr daarã.

Yaa sɩda, ad yel-solgdg yɩleng kãnga sababo, kũumã lebgda wed-moa-nomdg la bʋraake, n rɩkd ninsaal sẽn yaa sɩd-kɩtã n yit dũni  bãns-roogẽ n kẽngd Arzãn bãtẽ, la yolsg zĩigẽ. Rẽ yĩng kɩtame tɩ nin-pitsã, sẽn bãngb kũumã hakɩɩkã rãmb nong kũumã, pa rẽ bɩ b pʋs n saagd kũumã t'a nan ka wa ye. 

32. Page

Rẽ poore, bãng tɩ ne liimaoongã sababo, ad loogrã la welg-taabã, la kũumã la kaalmã, la zãmaana loogrã sẽn yaa wala luulg zĩigã na n lebga bũmb sẽn na n tik n tags la ges naandã sẽn yaa na-wagella yel-soalma tagemsã la A tõogã yel-soalmã, la A yolsgã sẽn pid n be neerã tagemsã, sẽn yaa kõbg toor-toor wʋsga, ne wʋm-noog tɛka.

Yaa sɩda, ad nin-gɛtsã teemgã la a palemg ning sẽn rɩkd kõbg nins sẽn be wĩntoogã nuura wã pʋgã, la foto-rãmbã teemgã sĩnmã wã pʋga maanda gesgã tɩ be neere.

La ãmmaa tɩp-tɩɩm a yiibã:

 A yembr soaba: yaa bobl-m-mengã, n lagem ne sugri, la Naandã tõogã teegre, la a bʋʋdã tikri, pa woto?

Yaa sɩda, bõe rabeem n na n le kell ne ned ning sẽn dɩka a pãn-komsma n tɩ tik dũni wã soaada, sẽn yaa ﴿كُنْ فَيَكُونُ(سورة يس: ٣٦-٨٢) (kũn fa ya kʋʋn)[1] naabã.

 Bal mosɩɩb-kɛgeng wakato, nin-kãnga soaba tikda a Soaba sẽn yaa Yolsg-naaba t’a yam gãe, n yetẽ tɩ

﴿إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَٰجِعُونَ (سورة البقرة: ٢-١٥٦)

“Tõnd yaa Wẽnnaam n so, le yaa Yẽ nengẽ la tõnd lԑbeng zĩigga”(Bakara: 2/156).


[1] «Yɩ tɩ be yɩɩbẽ »



33. Page

Yaa sɩda, ad wẽn-mit paamda wʋm-noog ne pãn-komsmã la wẽn-zoɛɛgã. Yaa sɩda, ad wʋm-noog n be wẽn-zoɛɛgã pʋgẽ. Lat tɩ bi-pɛɛlg sã n da tarẽ yam tɩ b sʋk-a: Yaa fo wakat bʋg n tɩ yɩɩd noogo? A na yeele: Yaa wakat ning mam ma wã sẽn yaa nimbãan-zoɛtã sẽn wat n wẽ maam pԑk-faag tɩ mam yԑԑs t’a lebg n rɩk maam n mobg a yãoogẽ wã, mam sẽn wat n bãng m pãn-komsmã la m valemsgã wakata. La ne rẽ fãa, ma-rãmbã nimbãan-zoeerã pa yɩ rɩlla bilf bal sẽn yi Wẽnnaam yolsgã tagemsã pʋgẽ. Rẽ n so tɩ neb nins sẽn pidbã paamd wʋm-noog tɛk-tɛk b pãn-komsmã pʋgẽ, Wẽnnam taoora, la b wẽn-zoԑԑgã pʋga. Bal b pãn-komsmã yĩng kɩtame tɩ b lebs b mens Wẽnnaam nengẽ, n kos gũudum ne-A. La b zãag b mens ne b mensã yamã la b pãngã teegre. N rɩkd pãn-komsmã la wẽn-zoԑԑgã n maan b sug-koatba.

La ãmmaa tɩp-tɩɩm a to wã, yẽ yaa baoobã la kosgã n lagem ne bark-pʋʋsg la sek-m-mengã, la Rɩlgr-naaba sẽn yaa Yolsg-naaba yolsgã tikri. bɩ pa woto?

Yaa sɩda, wãn-wãn la talemd la tʋlsem na n nams Kõt-wagell-naabã sãana, sẽn maana tẽngã nen-laagã fãa gill tɩ ya neema rɩɩb laaga, la a maan sig-noy wakat tɩ yaa tɩ-puud sẽn tigmi, n dɩk-a n dɩgl rɩɩbã laag kɩrengã, n maneg n yɛdg-a a zuga. Ad nin-kãnga talemdã la a tʋlsmã na n dɩka yamleoog sʋʋrgo, t'a tʋmd talemdã paasg yĩnga wala yamleoogo. Rẽ n so tɩ pidbã rãmb pugd ne talemdã.

Gũus n da wa fahem yook ye, ad talemdã yaa gãneg-m-meng n kos Wẽnnaam, tɩ f yaa sẽn sak tɩ f yaa talgã. La kay talemdã pa sẽn na n dɩk bõsgã n maan nug-tʋʋmr n vẽnegd-a bõn-naadsã taoor ye.

La ãmmaa biye wã la sebrã, yẽ yaa farid-dambã kũuni, pʋʋsgã me la b zu-raoogo. La zãag-m-meng ne zũnuub-bɛdã tʋʋmã. Bɩ pa woto?

Yaa sɩda, bãng tɩ sɩlfãntã la nuura wã la bʋraakã paoongã, ruung so-toak-wokã sẽn yaa lika pʋgã -ne bãngrã la kasetã rãmb la bãng-vẽenes rãmb fãa gill sẽn seg taaba– yaa Alkʋr’aanã saglsã gãdbo, la zãag-m-meng ne a sẽn gɩdgã, pa bũmb a to n zʋʋg woto ye.

Sã n pa rẽ, ad bãngrã la filozofɩ wã la nug-tʋʋm-bãngrã, la bãng-zulemsã, a ka zem baa wakɩ-beel so-kãnga pʋg ye. Bala a vẽenma sata yaoogã lagnoorẽ wã.