KÕOGRE Sẽn gomd wɩdgã yelle
NAVIGATION
52. Page
KÕOGRE
Sẽn gomd wɩdgã yelle
باسمه سبحانه
D na n sɩnga ne Wẽnnaam yʋʋre, A naam yɩ yɩlenga
وإن من شيء إلا يسبح بحمده
Bũmb ka be rɩllame t’a yɩlgd Wẽnnaam yʋʋra n lagem ne pẽgre
Aayar a yembr sẽn gomd wɩdgã yella, wala aaya-kãngã sẽn be sãbsgã la nog-sõogrã makaama bilg-rãmbã pʋga, sẽn be “gomd pisi la a nu n soabã” pipi sʋ’la wã pipi sʋ’aa’a masaall a nu n soabã pʋga, ne muugiza sẽn ta nens a yooba, ad aaya-kãngã nug-sõogrã ka bas bũmb sẽn le rat vẽnegr ye. Bal aayarã vẽneg n wilga wɩdgã yel-wẽndã sẽn ta to-to, Alkʋr’aan wagellã nif-gesg pʋgẽ, ne vẽnegr sẽn pidi. La Alkʋr’aana vẽnegr poor me, vẽnegr a to ka le ket ye, tʋlsem pʋs n ka be ne vẽnegr a to ye.
Ad aaya-kãngã “Yalla yãmb yem-kam fãa nong n na n wãba a ma-biig nemd t’a sã n ki” (sʋʋrat Alhʋgʋraat: 12) ﴿أَيُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَنْ يَأْكُلَ لَحْمَ أَخِيهِ مَيْتًا﴾ (الحجرات:١٢) sãbsda ma-biig sãbsgo, ne sãbsg neng toor-toor sẽn ta zĩis a yoobe, la a sõogd nug ne wɩdgã me ne nug-sõogr toor-toor sẽn ta zĩis a yoobe.
Ad aaya-kãngã sã n wa gomd wɩtbã yelle, a maana wã yaa wala sẽn watã:
D fãa gill miime tɩ hãmza (أ) wã sẽn be aaya-wagellã sɩngrẽ wã, wilgdame tɩ yaa sʋkre, rat n yeel tɩ (yalla). La sʋk-kãngã zoeta wala koom aayarã gom-biisã fãa gill pʋgẽ. La bʋʋd sẽn solg n be gom-bil fãa pʋgẽ.
Pipi: Aayarã tara hamza wã n yetẽ tɩ: yalla yãmb ka tar yam sẽn yaa sʋkrã la leokrã zĩigã[1], hal n wa sek y ka tõe n bãng yel-wẽnd sẽn ta daragԑ kãnga?
[1] teoogã
53. Page
Yiib n soabã: Aayarã yeta ne gom-bi-kãngã ﴿يُحِبُّ﴾ (a nongame): Yalla yãmb sũyã sẽn yaa nonglmã la gẽegã zĩigã kiime, hal n wa nong yell sẽn tɩ yɩɩd kisgu?
Tãab n soabã: A yeta ne gom-bi-kãngã: ﴿أَحَدُكُمْ﴾ (yãmb yem-kam fãa): yaa bõe n paam yãmb zĩid-n-taarã la y lagem-taabã vɩɩm ning sẽn tik lagem-taabã n vɩya, hal n wa sek b wa sakd yell sẽn kẽesd-a zẽnem wala yel-kãngã?
Naas n soabã: A yeta ne gom-kãngã ﴿أَنْ يَأْكُلَ لَحْمَ﴾ “n wãb nemdo”: yaa bõe n paam yãmb nedengã n wa sek y lebg n wãbd y zo-rãmb ne yẽn n gʋsda?
A nu n soabã: A yeta ne gom-bi-kãngã ﴿أخيه﴾ “a ma-biigã”: yãmb ya n ka tar nin-bãan-zoeer ne y adem-bi-taasã, yãmb ya n ka tar rogem ne-ba, hal n wa sek y bas tẽeg-tɩrgã, la y wẽgd y ma-biig ning ma-biilim sẽn yaa nems ka-tԑka, n wãbd a nedengã? La yãmb ya n ka tar yam, hal n wa sek y na n wãb y mensã yĩn-wilã wala gãeemse?
A yoob n soabã: A yeta ne gom-kãngã ﴿مَيْتًا﴾ “sẽn ki”: yãmb sũ-bilã bԑ? yãmb nedengã saame la? Hal n wa sek y tʋm yel-wẽn-kãngã sẽn ya y ma-biigã nemdã wãbra, ned ning sẽn ra sõmb ne waoor tԑk-tԑka?
Sã n yaa woto, d tõe n fasma aaya-wagell kãngã goamã pʋgẽ, la a gom-biisã daliil-rãmbã pʋgẽ -b yembr fãa pʋgẽ- tɩ sãbsgã la wɩdgã yaa bũmb sẽn pa sakd ne yamã la sũurã la nedengã la pʋtẽerã la rog-ne wã la dĩinã.
Bɩ f ges aaya-kãngã sẽn sõogd yel-wẽn-kãngã nug to-to, ne nems a yoobe, n sãbsd ma-biig sãbsgã koԑԑg-koԑԑg ne nems a yoobe. Wɩdgã la zab-teo-yaalg bԑԑbã la sũki-nebã la sɩdã tõtb sẽn tar n zabd n yɩɩda. Yõ-yɩleng soab buuda fãa ka sakd n rɩk zab-teo-rẽgd kãnga n tall n tʋm ye.
Yaa wala nin-piuugã rãmb ned a yembr sẽn yeele:
وأُكبرُ نَفْسِي عَنْ جَزَاءٍ بِغِيْبَةٍ فَكُلُّ اغْتِيَابٍ جَهْدُ مَنْ لاَ لَهُ جَهْدٌ
Mam tara ziir ne m wa rɩk wɩdg n maan rolbo. Wɩdg buud fãa yaa sẽn ka tara pãng pãnga.
Rat n yeel tɩ mam tara ziir ne m wa rɩk wɩdg n tall n rol m bԑ, mam ka na n sik m meng n tʋm tʋʋm kãngã ye, bal wɩdgã yaa nin-valemsã la nin-yaalsã sẽn ka tarb võora zab-teoogo.
54. Page
La wɩdgã: Yaa fo sẽn na n gomd ned yelle, tɩ nedã sã n ra be yamba n wʋm bɩ ka noom-a ye. La b sẽn wɩt-a yell ning zuga sã n yaa sɩda, yẽ la wɩdgã menga. La sã n yaa ziri, yẽ yaa wãag-n-roglg sẽn paas wɩdga, la zunuuf sẽn fão n yɩlem
La alhaal-rãmb n be tɩ wɩdgã sakd a pʋgẽ:
A pipi: yaa ned sẽn na n kũm n taalg tʋʋmd taoor-soab n wilg neda, sẽn na yɩl t’a sõng-a tɩ b yãk tudgr la yel-kiti ning sẽn be ne-a wã, la a sõng-a t’a reeg a hakԑ wã.
Sẽn paasde: yaa ned sẽn na n rat n naag ned n tʋm tʋʋmde, n wa maan foo saawara yellã zugu, tɩ fo togs-a manegr yĩnga, n pa kẽes foo ne nedã beem-solgdg la beem-vẽeneg a pʋgẽ ye, la sẽn na n yɩl n kõ saawarã hakԑ bala, n yeel a soabã: “Ra tʋm ne-a tɩ f na n kẽe bõn pʋgẽ tɩ yellã nams-fo”. Wɩdg ka be yel-kãngã pʋgẽ ye.
Sẽn paasde: Yaa ned sẽn na n gom ned zãng yelle, sẽn na yɩl tɩ b bãng-a, tɩ pa paoogr la yaalg raab yĩng ye. (Bilgri): woabgã sẽn kẽnd n kɩllda wã kẽnga zĩig a zagla.
Sẽn paasde: Ya b sẽn wɩt ned ninga sẽn na n yaa faasik sẽn vẽnegd a faasikimdã. Rat n yeel t’a ka zoet yãnd ne a faasikimdã ye, ayo, a pʋs n pugda ne yel-wẽna a sẽn maanda, la a maand wʋm-noog ne wẽgdã, la a tʋmd faasikimdã vẽeneg-vẽeneg n ka tar zoe-nif la yãn-zoԑԑg ye.
Wɩdgã sakda alhaal-kãnsã pʋgẽ, sɩdã la manegrã raab yĩng bala, zẽng t’a pa kẽes yẽ ne nedã beem la a gẽeg a pʋgẽ ye. Sã n pa rẽ, wɩdgã yaa bũmb sẽn rɩt tʋʋm-sõmsã n sãamd-a, wala bugum sẽn rɩt ra-giis n sãamdẽ wã.
Ned sã n wɩd neda, pa rẽ bɩ a kelga wɩdg ne yamleoogo, a segd n kosa Wẽnnaam yaafa, n yeele: “Wẽnd na yaaf tõnd la ned ning tõnd sẽn wɩda”. Rẽ poore, a sã n wa seg ned ning a sẽn wɩda, a segd n yeel-a lame tɩ “Maan-m yaafa, la f paam zĩig fo hakԑ wã pʋgẽ n yaaf-ma”.
Wẽnnaam la Paab-naaba.


