nao-kẽndã sẽn tõe n sõng ned t’a paam Pʋ-peelmã

Pʋ-peelmã paoong la a gũusg yĩnga, la a yel-gɩdgdsã gɩdgr yĩnga, bɩ y modg n gad nao-kẽnd kãnsã:

Pipi nao-kẽndra: Bao-y Wẽnnaam yarda y tʋʋmã pʋgẽ, Wẽnnaam sã n yardẽ, dũni wã fãa gill gɩdgr ka maand baa fʋɩ. La A sã n sak me, bõn-naandsã fãa gill tõdgr ka maand baa fʋɩ, la A sẽn yar la A saka poore, A sã n rat t’a bʋʋd-minma me bʋ, A kɩtdame tɩ nebã fãa gill sakdẽ la b yardẽ, ba tɩ yãmb sã n ka bao. Rẽ yĩnga, sõmbame tɩ y rɩk Wẽnnaam yardã baoob a yembr tãa n maan y bõn-baoodg tʋʋm-kãngã pʋgẽ, ka sõmb n yɩ bũmb a to ye.

Nao-kẽndr a yiib n soaba: ra zãng-y y ma-bi-taasã sẽn be Alkʋr’aana sõgenegã pʋga ye, la y ra maan pugb la zẽk-m-meng tɩ yɩ sabab n wa ne sũkĩirã ye, bala ninsaal nusã ka geesd taab ye, a ninã me ka zãngd taab ye, a zɩlemda me ka kɩɩsd a tʋbra ye, sũurã me ka ne yõorã zãng ye. Ayo, ad a yembr fãa pidsd a to sãoogo, la a lut a bõngo, la a sõngd-a a tʋlsma pʋgẽ, la a sõngd-a a tʋʋmda pʋgẽ. Sã n ra ka woto, ninsaal yĩngã vɩɩm naan n yalse, la a yõorã naan n zoe, t’a yĩnga sãame.

La wala d sẽn mi tɩ lozĩnd doliibr-rãmb yẽn ka gɩdgd taab tʋʋm ne gees-n-taara, la b ka rengd taab la b ka modgd taaba, la b le ka sãamd taab tʋʋm ne sãbs-taaba, n pʋgd n gẽesd taab tudgr-rãmb la b koeegra, ayo, a yembr fãa sõngda a to ne pãng ning a sẽn tara fãa gilli, sẽn na yɩl n wẽnems taab tʋʋm n tees bõn-baoodgã zĩiga, n teesd b sẽn naan-b bũmb ning yĩnga pʋgẽ ne sõng-taab la zems-taab sɩd-sɩda, la lat tɩ kɩɩs-taab bɩ modg-taab sẽn zems zarat bilgr sã n kẽ beenẽ, lozĩnd-kãngã na sãame, n kɩt t’a lebg vɩʋʋg n ka le tar yõod ye, la a soaba na yik n wã-a, la a menems-a gilli.

Yaa yãmb Rasaa’ɩlʋn Nuura karem-biisi, la Alkʋr’aana sõgendba, tõnd ne yãmb fãa gill yaa yĩng a yembr yĩn-wila, tɩ sõmb tɩ b bool-a tɩ “ned sẽn pidi” n yaa wala lozĩnd doliibr-rãmba, n wat ne vɩ-ruumdgã zu-no-ruumdga, n le yaa sõgendb sẽn be Wẽnnaam batayo pʋgẽ, sẽn dɩk a Mohammad poorẽ damb n rabd tɩlgr zak ning sẽn yaa tɩlgrã bãoog noora. Sã n yaa woto, sik ka be tɩ tõnd tara tʋlsem, pa rẽ bɩ yaa tɩlԑ ne tõnd tɩ d sõng taab la d lagem taab sɩd-sɩd ne pʋ-peelem ning sẽn kõta pãn-soalgdg sẽn ta tusr la koabg la piig la a yembra “1111” sẽn be neb a naas tãa pʋga ye.

Yaa sɩda, “yembr-yembr” a tãab sã n ka lagem taaba, b sõora paada tãab bala, la b sã n lagem taab ne sõdg maana, b sõora lebgda koabg la piig la a yembre “111”. Woto bala, ad “naas naas” a naas sã n welg-taab toor-toore, b sõorã yaa piig la a yoobe, la b sã n yaool n yals n yegl taab rulg a yembr zug ne ma-biira pãn-solgdga la lagem-taab bõn-baoodg zuga, la zems-taab ne tʋʋmda, ad wakat kãnga, b sõora na n lebga tus a naas la kobs-naas la pis-naas la a naase “4444”.

La woto bala, ad yԑl sẽn maan pĩnda wʋsg n maand kaset tɩ ma-biis piig la a yoob sẽn sõngd taaba, ne sɩd-sɩd pʋ-peelmã pãn-soalgdga, b sõora la b pãn-soalgdgã yɩɩda neb tus a naase. Bal yel-kãngã yel-soalgdga, yaa tɩ b sã n zems-taab sɩd-sɩda, b ned a yembr fãa tõe n gesa ne a taabã nini, la a kelgd ne b tʋba, tɩ yaa wala neb piigã yembr fãa tara pãn-soalgdg la sõor wala neb piigã gilli, tɩ yaa wala a geta ne nin pisi, la a tagsd ne yam piiga la a kelgd ne tʋb pisi, la a tʋmd ne nus pisi^[1].

Y nao-kẽndr a tãab n soaba: Y sõmb n bãngame t yãmb pãnga, y pãnga fãa gill bee pʋ-peelmã la sɩdã pʋgẽ, yaa sɩda, ad pãngã bee sɩdã la pʋ-peelmã pʋgẽ, hal ba ne wẽgdbã pãnga me, bala b paamda pãngã ne pʋ-peelem-bilf ning b sẽn tar b wẽgdã la b sãangã pʋga.

[1] Yaa sɩda, ad gad-taabã la naag-taabã ne pʋ-peelmã, wala b sẽn yaa sabab n wat ne nafa-rãmb wʋsga, ad woto bala, bãmb la tikr zĩig sẽn tar pãng yԑԑsgã wakato, hal ba kũumã wakato. Bal kũumã sã n wa a ka reegd rɩlla yõor a yembre, la ned ning sẽn tara tõkr ne a ma-biisã ne pʋ-peelem ma-biir Wẽnnaam yard baoob pʋga, la laahra tʋʋm pʋga tara yõy sõor sẽn yaa wala a ma-biisã sõore, rẽ n kɩt t’a segd kũumã ne laad n yetẽ: Mam ka kiid ye, ba tɩ yõor a yembr sã n ki, yõy nins sẽn kellã na n tɩlgame n vɩɩmde, bala a kõta maam vɩ-ruumdg ne a sẽn kɩt tɩ mam paamd yel-sõmdã wakat fãaga. La a yetẽ tɩ: yel-sõmdã wԑԑngẽ mam vɩɩ ne yõy-kãnsã sababo, la mam ka kiid rɩlla zũnuubã wԑԑngẽ, n gãe a yaoogã pʋgẽ ne nin-maagre. (walldã)

Yaa sɩda, ad daliil sẽn wilgd tɩ pãngã bee sɩdã la pʋ-peelmã pʋga, yaa tõnd tʋʋm-kãngã, bũmb bilf sẽn tʋm ne pʋ-peelem sõgen-kãnga pʋga, a sɩdgda yel-kãnga, n yaa daliil a zugu. Woto yaa tɩ bala dĩina la bãngrã sõgeneg ning tõnd sẽn tʋm mam tẽn-bilã la Ɩstãmbul pʋga sẽn yɩɩd yʋʋm pisi wã, tõnd tʋma bãmb buud koabg kaanẽ ne yãmba, yʋʋm a yopoe bɩ nii pʋgẽ bala, ba ne neb nins sẽn da sõngd maam mam tẽn-bilã pʋg la Ɩstãmbul pʋga sõor sẽn yɩɩd-b noor koabg bɩ noor tusra. Sãmbs ba a bilf ka be ne maam tɩ pãn-soalgdg ning sẽn wa ne segl-sõngã sõgeneg ning maam ne yãmb sẽn tʋm yʋʋm a yopoe bɩ nii pʋga, t’a yɩɩd tõnd sõgen-kʋdgã noor koabga yaa yãmb pʋ-peelmã yĩnga ye, ba ne mam sẽn yaa sãan kaanẽ m yembr wala ned sẽn ka karma, la m be neb sẽn ka tẽeg-tɩrg rãmb gũusg la b weoogr pʋga.

La mam bãng n wãagame tɩ yãmb fãaga maam ne yãmb pʋ-peelmã sẽn yɩlg n yi maan-tɩ-b-yã ning sẽn belemd mam yõorã piuugã ludg pʋga, la Wẽnnaam sã n sake, y na paam segl-sõng ne pʋ-peelem sẽn pidi, tɩ y rɩk-m n kẽes a pʋgẽ.

Bãng-y tɩ seennaa Ali, Wẽnnaam yard be a yĩnga, ne a karaama wã sẽn yaa wala muugiza wã, la seennaa Algaoosʋl A’azoam, Wẽnd na yaaf-a, ne a karaama wã sẽn tar yel-solemda, b sũya nooma ne yãmb tʋʋmdã la b barkd-y pʋ-peelem-kãngã sabab yĩnga, la b maagd y sũya, la b kengd-y pԑlg sõgeneg-kãngã pʋga.

Yaa sɩda, ra wa maan-y sik ne yaa yãmb pʋ-peelmã sabab n kɩt tɩ b bark-y la b waoogd-y ye, ad yãmb sã n sãam pʋ-peelmã ne pʋtoogo, ad b na n pãb-y-la pegse. La y tẽeg “nin-bãan-zoeera pegsa” masaallã sẽn be “Lam’a’ piig n soaba” pʋga. 

Y sã n dat n paam gãnda-kãnsã b yiibã sẽn solga bilgri, tɩ b yɩ y kãar-gũudba, la y rat tɩ b yɩ y karen-saam-damba, bɩ y modg n tall pʋ-peelem sẽn pidi, wala aaya-kãnga maana wã sẽn wilga (la b tũus n nonga b ma-biisã n yɩɩd b mensã) (Alhasr 95/9)

 ﴿وَيُؤْثِرُونَ عَلَى أَنْفُسِهِمْ﴾ (سورة الحشر: 95/9)

La y nong y ma-biisã n yɩɩd y mensã, bũmb ning sẽn noom yõorã pʋgẽ, wala ziirã la tʋʋmdã la neba pʋgbã, la hal ba nafa-vẽenesã pʋgẽ, pa rẽ bɩ hal ba ya muumin liimaoongã yԑlã sẽn be neera wilgr pʋgẽ, muumin ning sẽn tar tʋlsem ne-a wã. La yel-kãngã yẽ sɩd yaa nafa meng-meng sãmbs la naong sẽn ka be a pʋgẽ, la y bao y mensã yard neba nengẽ y pãng tõog tԑka, la y mi n bas tʋʋm-kãngã buud tʋʋm n kõ y zoa ning sẽn ka lik n bãng woto wã tɩ yẽ me tʋm n minmi, sẽn na yɩl tɩ nin-mengr ra wa yõk-y ye.

La fo sã n tar tʋlsem ne yel-sõmdã tʋʋm f yembr tɩ ned ka lagem foo, la f tar tʋlsem ne masaal-zulumsã vẽnegr f toore, zũnuub la naong ka be a pʋgẽ ye, la a tõe n wa waa ne pʋ-peelmã sãang yãmb ne taab sʋka.

Nao-kẽndr a naas n soaba: Y segd n puga ne y ma-biisã ziirã, la y pʋʋs Wẽnnaam barka, n dɩk b sɩf-sõmsã tɩ yaa yãmb sɩf-rãmba, la b yɩɩdlmã tɩ yaa yãmb yɩɩdlem. Sʋʋfɩ-rãmbã tara gom-bũnd n yetẽ tɩ: “Yĩm-m-meng yell seookã taoore” la “Yĩm-m-meng yell tẽn-tʋʋmã taoore”. Mam ka sʋʋfɩ ye, la b gom-bũn-kãnsã yaa nao-kẽndr sẽn be neer tõnd sora pʋgẽ, ne d sẽn na n dɩk-a nen-kãngã “Yĩm-m-meng yell m ma-biisã taoore” la b boonda woto ma-biisã ne taab sʋk tɩ “Yĩm-m-meng yelle” (Fanaa’). Rat n yeel tɩ ned fãa yĩmda a mengã yell a to wã yĩnga, rat n yeel tɩ ma-biig fãa segd n yĩma a mengã raabã, la a vɩɩmd ne a ma-biisã sɩf-sõmsã la b yɩɩdlmã ne tagsgo. Bal tõnd sora yẽgra meng yaa ma-biiri, ad ka wala tõk-n-taar ning sẽn be saamb la biig sʋka, la seook ne a karem-biig sʋka buud n be tõnd ne taab sʋka ye, ayo, ad tõnd tõk-n-taarã yaa sɩd-sɩd ma-biirã, sã n wa beẽ me, sã n pa wala karen-saambdem tõk-n-taar bala, la tõnd sora sẽn yaa “zood sora” yĩnga, ad tõnd sorã yẽgrã yaa “zoodã”.

La zoodã ratame tɩ f yɩ zoa sẽn yaa sɩd-soaba, la tũud-n-taag sẽn kʋʋd a meng a to yĩnga, la tũud-n-taag sẽn barkd la a kengd a tũud-n-taaga tʋʋma, la ma-biig sẽn yaa kõta. La zood kãnga yẽgrã yaa “pʋ-peelem sẽn pidi”, ned ning sẽn sãam pʋ-peelem sẽn pida, a soab na n yii zoodã daragԑ bԑdẽ wã n lʋɩ, la tõe t’a sãag n tɩ lʋɩ bog-zulung pʋgẽ, bal zĩig ka be a sẽn tõe n paam n gad n yals ye.

Yaa sɩda, yaa wala soyã yaa yiibu, ad neb nins sẽn welgd n basd tõnd so-kãngã sẽn yaa Alkʋr’aana so-bedrã, tõe tɩ b tɩ sõng dĩin-ka-be wã pãnga, sẽn maanda beem ne tõnda, tɩ b menga ka bãng ye. La neb nins sẽn kẽed zĩ-yɩlengã sẽn yaa Alkʋr’aana sẽn yaa yel-soalem-vẽeneg soaba tiira pʋga, ne Rasaa’ɩlʋn Nuura sababa, b na n paamda nuura wã la pʋ-peelmã la liimaoongã pãng wakat fãa, la Wẽnnaam sã n sake, b kõn tol n lʋɩ bog-kãnga buud pʋgẽ ye.

Yaa yãmb m tũud-n-taas Alkʋr’aana sõgeneg pʋgẽ, ad pʋ-peelmã paoong la a gɩblg sabab sẽn tar pãng yaa “Kũumã yell tagsgã” (رابطة الموت).

Yaa sɩda, wala sẽn mik tɩ bũmb ning sẽn zangd pʋ-peelmã la a peegd n tʋgd maan-tɩ-b-yã wã pʋga yaa “saag wogdã” ad bũmb ning sẽn digd maan-tɩ-b-yã wã la a wat ne pʋ-peelmã yaa “kũumã yell tagsgã” (رابطة الموت). Rat n yeel tɩ yaa ninsaalã sẽn na n tɩlg a meng n yi yõorã yam-yuus-yuusa, t’a yaa sẽn tẽegd kũumã yelle, la a tẽegdẽ tɩ dũni wã yaa bũmb sẽn sate.

Yaa sɩda, ad sorã rãmb la hakɩɩkã rãmb rɩka kũumã yell tagsgã, tɩ yaa yel-yẽgr b zʋgda pʋgẽ, ne kaoreng ning b sẽn dɩk Alkʋr’aana sẽn bʋ-n-manegã aaya-rãmba pʋsa, wala: (yõor fãa na n lemba kũumã) (Aalɩ Imraan 3/185)

 ﴿كُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَةُ الْمَوْتِ﴾ (سورة آل عمرن:٣/١٨٥)

La (Ad fo –nabiyaamã- yaa kiida, la ad bãmb me yaa kiidba)

﴿إِنَّكَ مَيّتٌ وَإِنَّهُمْ مَيّتُون﴾ (سورة الزمر:٣٩/٣٠)

N tall tags-kãnga n yẽes ruumgã zʋbsg ning sẽn wat saag-wogdã pʋga.

Bala b tagsdame la b ningd b yamẽ tɩ bãmb maana kaalem, la b saagdẽ tɩ b sood-b-la kũum-koom, la b ningd-b yaoogã pʋgẽ, hal tɩ tags-kãnga la saag-kãnga wa bas tagems yõorã sẽn yaa wẽng-sagendã zugu, t’a bas a saag-wogdã bilfu.

La tags-kãngã tara yõod wʋsgo, hadiis zɩsga wilgda tõnd tags-kãngã n yetẽ tɩ: (Wʋsg-y wʋm-no-sãamdã yell tẽegre) (pa rẽ bɩ wala a sẽn yeele).

“أكْثِروُا ذِكْرَ هَادِمِ اللّذَّاتِ”

La sẽn mik tɩ tõnd sorã yaa hakɩɩk sor n ka sʋʋfɩɩmdã sora, ka tɩlԑ ne tõnd tɩ d maan tags-kãnga ne rogl-m-meng kũum tagsg wala sorã rãmb sẽn maanda ye. Sẽn le paasde, a ka sakd ne hakɩɩkã sorã ye. Ad kũumã yell tagsgã hakɩɩka, pa sẽn na n rɩk sẽn wat beoogã n wa rũnda ne kũuma yell tagsg ye, ayo, ad yaa sẽn na n yi rũnda zãmaana n kẽng zãmaan sẽn wat pʋgẽ ne tagsgo, yell ning sẽn yaa hakɩɩka pʋgẽ, la zãmaan sẽn wat gesg pʋgẽ.

Yaa sɩda, ad ninsaal tõeme n ges a kũuma sẽn yaa vɩ-koԑԑgã tɩɩg tɩ-bi-yԑngã, zẽng t’a ka bao n na n tags la a rogl a meng kũuma ye, la ne woto, a tõe n yãnd a mengã kũumã, ba t’a sã n ka ges ne a nifra n zãage, bala a ne a zãmaana kũuma.

A sã n kell n kẽng taoor ne a tagsgã, a yãta dũni wã me kũum, tɩ rẽ yɩ sabab n vẽneg pʋ-peelem sẽn pid sore.

Sabab sẽn le paasd yiibu: Ad yaa ne sɩd-kũun sɩd-sɩda pãnga, la vẽenem ning sẽn be bõn-naandsã yell tagsg ne liimaoongã pʋga, sẽn wata ne Naandã bãngra, n kɩtd tɩ Wẽnnaam gũusgã yell be ninsaalã yamẽ wakat fãa, rẽ poorẽ t’a tags tɩ Naanda sẽn yaa Yolsg-naaba pẽ-a lame n ne-a, sã n yaa woto ka segd t’a toglg zẽng sẽn ka Yẽ ye, A naam yɩ yɩlenga, la a mi tɩ bõn-zẽng toglg la a tikr Wẽnnaam taoor n bas Wẽnnaam, yaa bũmb sẽn yõsgd ne Wẽnnaam pẽneg-n-taarã zʋgdo, tɩ rẽ yɩ sabab t’a bas maan-tɩ-b-yã, la a tʋm ne pʋ-peelem.

Sẽn wa n yaa alhaal ning fãa, ad daragԑ-rãmb la ziir wʋsg n be woto pʋgẽ, la ned fãa yõod yaa nafa ning a sẽn tõog n paam yel-kãngã pʋga tԑka.

D na n teka koԑԑg a woto la d bas yellã ne vẽenem ning b sẽn kõ Rasaa’ɩlʋn Nuura pʋga, sẽn kẽed ne hakɩɩk-rãmb wʋsg ning sẽn tɩlgd ninsaalã n yit maan-tɩ-b-yã wã, la a kɩtd t’a paamd pʋ-peelmã.