Sabab a yiib n soabã

Sabab a yiib n soaba: Ad menengã rãmb zems-taabã ya b nin-yaalmã yĩnga, la kãndgrã rãmb me yõs-taabã ya b ziirã yĩnga. Rat n yeel tɩ dũni wã la menengã rãmba, neb nins sẽn yaa yam-yaalyaalã rãmbã, b yaa valems n le yaa nin-faase, bal b ka tik sɩdã la hakɩɩkã ye. B sẽn yaa nin-valemsa yĩng kɩtame tɩ b tar tʋlsem ne sõng-taaba, la tʋls-kãngã yĩng kɩtame tɩ b gãt taab gãdb meng-menga, ne sõng-taab la zems-taaba, la b gũusd zems-n-taarã, ba tɩ b sora sã n yaa meneng sore, tɩ yaa wala sɩd la pʋ-peelem tʋʋm la b tʋmda, wẽgd-kãngã la meneng kãngã pʋgẽ. La b nong wẽnd-belem-kaalmã bala, la b vẽnegd zems-n-taar munaafɩklem kãngã pʋgẽ, tɩ rẽ yĩng tɩ b paamd segl-sõngo, bal sɩd la hakɩɩk pʋ-peelem ka paad zaalem n ka tall yõod ye, hal ba tɩ yaa wẽng pʋgẽ.

Yaa sɩda, ad Wẽnnaam kõta ned ning sẽn kot-A ne pʋ-peelem a sẽn kot bũmb ninga, ba a sẽn baood bũmb ninga sẽn yaa to-to[1].

Ãmmaa kãndgrã la dĩinã rãmba, la bãngrã la sʋʋfɩɩmdã soya rãmba, b sẽn tik sɩdã la hakɩɩkã yĩnga, tɩ b ned fãa kẽnd sɩdã sor zug tɩ yaa Wẽnnaam yardã baoob yell bal n pak-a wã, la a teeg Wẽnnaam segl-sõngã, rẽ n kɩt tɩ b paamd zɩslem so-kãngã pʋgẽ, a sã n wa yãnd valemsg a nengẽ, a ka lebd nebã nengẽ ye, a lebda a Soaba nengẽ, n bao sõngrã A nengẽ. La a ka ne t’a tara tʋlsem ne sõngr baoob ned ning sẽn ka be yẽ sorã pʋgẽ nengẽ ye, b soyã sẽn yõs-taaba yĩnga. A pʋs n ka tõe n yãnd tɩ yẽ tara tʋlsem ne zems-n-taar baoob ye. Ayo, a sã n pʋs n yaa belg-m-meng la nong-m-meng soaba, a tẽedame tɩ yẽ tara bʋʋm, la a tẽed tɩ ned ning sẽn ka be ne yẽ wã, bee ziri zugu, tɩ rẽ yɩ sabab tɩ yõs-taabã la bao-n-põs-taabã kẽ yel-kãngã pʋgẽ, n ledg zems-n-taarã la nonglmã zĩiga, tɩ pʋ-peelmã loog n bas-a, t’a tʋʋm-sõmsa lʋɩ.

[1] Yaa sɩda, ad koԑԑg ning sẽn yeel tɩ “ned ning sẽn bao la a nidg-pãnga, a paamdame” wã, yaa nao-kẽndr sẽn yi  hakɩɩkã nao-kẽnda wã pʋgẽ, la a gũbgrã la a yalmã tõe n gũbga tõnd sorã me. (walldã). 

Ad bũmb ning tãa sẽn tõe n gɩdg yel-yook ning sabab-wẽng kãngã sẽn na n wa ne wã yaa yԑl a wԑ:

1-   Yaa nidg-pãng n tʋm ne tẽ-sõngo. Rat n yeel tɩ yaa ninsaalã sẽn na n tʋm ne yẽ me sẽn nong a sorã tԑka, la a ra maan beem ne soy a taaba rãmba, la a ra bao neb a taaba ziir boogre, a tʋʋmã la a tagsgã pʋgẽ ye, la a pʋs n ra maan soagl ne-b ye.

2-   Ya a tall zems-n-taar ne neb nins sẽn be lislaoongã zakã pʋga, n ning a yamẽ tɩ naag-taabã sabab-rãmb wʋsg n be b ne taab sʋka, sẽn yaa nonglem la ma-biir la zems-taaba zĩiga, ba tɩ b soya sẽn wa n tɩ yõs-taab to-to.

3-   Ya d sẽn na n dɩk tẽeg-tɩrgã nao-kẽndrã tɩ yɩ d toagend la d vẽenem. La rẽ yaa tɩ sẽn na yɩl tɩ ned ra wa kẽ neb a taabã soy pʋgẽ, sakda ne sɩd-sor soab fãa t’a yeel tɩ  “Ad mam sorã yaa sɩda”  "إن مسلكي حق"  pa rẽ bɩ “Mam sorã n yɩɩd ne sõmblem” "إن مسلكي أحسن" . La a ka tar sor n tõe n yeel tɩ “Ad sɩdã yaa mam sora bal tãa”"إن الحق هو مسلكي فحسب"  (pa rẽ bɩ “Ad yaa mam sora bal tãa la sõma”  ye "إن الحسن هو مشربي فقط". Bal woto wilgdame tɩ neb a taaba soya yaa ziri, pa rẽ bɩ yaa yooko.

4-   Ya d sẽn na n bãng tɩ zems-n-taarã ne sɩdã rãmb yaa sabab n wat ne Wẽnnaam segl-sõngã, la sabab sẽn paasd lislaoongã zɩslmã.

5-   Yaa sɩdã rãmb sẽn na n lagem-taab n paam pãnga, t’a gũ sɩdã la hakɩɩkã, menemdbã lagem-taabã pãngã taoore. La b bãng tɩ sull sẽn tɩ yɩɩda ne pãng ka tõe n teeg menemdbã pãngã a yembr ye, zãmaan ning pʋg menengã la zɩlem-beedã rãmb naag-taabã yĩng sẽn kɩt tɩ b pigd sɩdã rãmb zãma sẽn tar pãnga.

La sẽn na yɩl n tɩlg sɩdã tɩ zɩlem-be-kãngã ra paam-a, yaa ninsaalã sẽn na n bas yԑl nins sẽn watã:

6-   A yõora sẽn yaa sagl-wẽngã soaba.

7-   La nin-mengrã.

8-   La b sẽn boond-a soab ne tudgr tɩ zɩslem la karaama wã.

9-   La yõora yamleoog ning sẽn peegd ninsaalã n tʋgd no-koeemrã la sẽk-taabã la bao-n-põs-taabã pʋga.

Yel-kãnsã b wԑ wã n tõe n kɩt tɩ ninsaalã paam pʋ-peelem, n tʋm a tʋʋmda sõma[1].

[1] A yaa wala sẽn wa Hadiis sẽn maneg pʋgẽ, tɩ dĩin-gatbã sɩd-sɩda sẽn be nansaar-rãmbã pʋga na n zemsa ne Alkʋr’aana rãmb n zab n gɩdg wẽnd-ka-be wã sẽn ya b fãa bԑ wã. Sã n yaa woto, yaa tɩlԑ ne dĩin-gatbã la hakɩɩkã rãmbã, tɩ b zems-taab ne pʋ-peelem –zãmaan kãnga pʋgẽ- ne neb nins sẽn zãadb bãmb loԑԑga buud la b kẽnd so-yԑngã zuga, la neb nins sẽn ya b ma-biisa, pa rẽ bɩ bãmb meng pʋs n tara tʋlsem ne zems-n-taara, hal ba ne neb nins sẽn gad b dĩinã sõma nansaar-rãmbã pʋga,  sẽn na yɩl n teeg b fãa bԑ wã sẽn yaa wẽnd-ka-be wã rãmbã, sẽn yaa maan-n-zʋʋk rãmba, la b bas –wakat bilf pʋgẽ- goamã la no-koԑԑmã zĩis nins b sẽn yõs-taaba pʋga. (Walldã)