Gomd pisi la a tãab n soabã: Pipi kaorengã
NAVIGATION
18. Page
GOMD PISI LA A TÃAB N SOABÃ
A TARA KAORENG A YIIBU
بسم الله الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ
﴿لَقَدْ خَلَقْنَا الإِنْسَٰنَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ { ثُمَّ رَدَدْنَٰهُ أَسْفَلَ سَٰفِلِين َ{ إِلاَّ الَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ الصَّٰلِحَٰتِ﴾ (سورة التين: ٩٥/٤-٦)
Bɩsmillaahɩr rahmaanir rahɩɩm
(Sɩd-la-hakɩɩka, Tõnd naana ninsaalã naaneg sẽn tẽeg-tɩrg n be neer pʋgẽ, rẽ poorẽ, D na n lebs-a-la tẽngr rãmbã tẽngre, rɩlla neb nins sẽn kõ-sɩd la b tʋm tʋʋm-sõmsã)
19. Page
PIPI KAORENGÃ
Kaoren-kãngã pʋgẽ, tõnd na n kẽe liimaoongã yel-neeb tusã pʋgẽ, n vẽneg yel-neeb a nu, masaala a nu pʋgẽ.
Pipi masaallã:
Ad liimaoongã nuurã rʋʋsda ninsaalã daragԑ-bԑdã rãmb zugẽ, tɩ yɩ sabab t’a paam ziir sẽn segd ne Arzãna kõom. Tɩ kɩfendã likã lubd ninsaalã nin-yaalsã fãa tẽngre, hal n wa tɩ ta alhaal ning tɩ yaa Gԑhanmã bal n sõmb ne-a, bal liimaoongã tõkda ninsaalã ne a Naandã sẽn yaa Na-wagella.
Sã n yaa woto, ad liimaoongã tõkda ninsaalã ne Wẽnnaam, rẽ yĩng n kɩt tɩ liimaoongã sabab kɩt tɩ ninsaalã paamd ziira, Wẽnnaam naanegã sẽn vẽnegd a zuga wԑԑngẽ, la Wẽnnaam yʋyã tagemsã sẽn vẽnegd a zuga wԑԑngẽ.
La kɩfendã wãagda ninsaalã tõk-m-mengã ne Wẽnnaama, tɩ kɩt tɩ Wẽnnaam naanegã tagemsã solge, t’a ziirã lebg yĩn-tãndã bala.
La yĩn-tãndã sẽn yaa rũmlum vɩɩm sẽn yaa sat la loogd n ka na n kaoosa yĩnga, a ka le tar ziir ba fʋɩ.
La d na n vẽnega yel-kãngã ne bilgri:
Bilgri: Ad matɩyԑԑrã ne ninsaalã sẽn rɩkd-a n maan bũmb ninga ziir tõe n wa yõsa taaba. Sasa ning me, b ziirã tõe n zemsa taaba. La sasa ninga, matɩyԑԑrã ziir n yɩɩda, la wakat ninga, b tõe n rɩka kut sẽn zems wakɩr a nu n maan bũmb ligd sẽn ta wakɩr kobs-nu, pa rẽ meng ye, wakat ninga, nug-tʋʋmd bũmb ligd tõe n taa milyõ, t’a matɩyԑԑrã ligd yaool n pa yɩɩd wakɩr a nu ye.
La woto bala, b sã n rɩk kʋdem-teoog n kẽng kʋdem-teedã rãmb raagẽ, t’a tar bãng-yaoleng soab ning sẽn maan-a wã tagemse, a sã n pʋd bãngd ning sẽn maan-a wã yʋʋr bala, a tõe n paama kʋdem-teoogã milyõ a yembre. La a sã n rɩk-a n kẽng sãabã raagẽ, b tõe n raal-a wakɩr a nu, kut raabo.
20. Page
La woto bala, ad ninsaalã yaa Sɩd-naaba kʋdem-teoogo, A naam zẽk yã, yẽ la A tõogã muugiza sẽn yɩɩd ne sõmblem la bʋgsem, ne b sẽn naan ninsaalã t’a yaa Wẽnnaam yʋyã fãa gill vẽnegr zĩig la b nagsg zĩiga, n le yaa dũni-kẽengã bilg-kɩdga. Liimaoongã nuurã sã n kẽ-a, nuura wã la vẽenmã kɩtdame tɩ b tõe n karem tagems nins sẽn be a zug n tar maana-rãmba, tɩ Wẽnnaam tõk-n-taarã kɩtdẽ tɩ muumin karemd-a n fasemdẽ, n kɩt tɩ neb a taaba me karemd-a, rat-n-yeel tɩ Wẽnnaam naanegã tagemsã vẽnegda ninsaalã zug ne maana-rãmba, bilgri: Mam yaa Naandã sẽn yaa Na-wagellã bõn-maandg la A bõn-naandga, la A yolsgã la A kũunã vẽnegr zĩiga.
Sã n yaa woto, ad liimaoongã sẽn yaa ninsaalã rɩk a meng n tõk ne a Naanda, vẽnegda naanegã tagemsã sẽn be a zugã fãa gilli. Ninsaalã ziirã wakat kãnga zemsda ne Wẽnnaam naan-kãnga, la a sẽn yaa Wẽnnaam tõogã minwoaara. D sã n kell n pa yel-kãngã pʋga, ninsaalã ne a pa zem baa fʋɩ wã, yel-kãngã yĩng kɩtame t’a lebg Wẽnnaam gomd-n-taag bõn-naandsã fãa zugu, la Wẽnnaam sãan sẽn segd ne Arzãna.
La kɩfendã sẽn yaa wẽnnaam-tõk-n-taarã wãagda sã n kẽ ninsaalã, Wẽnnaam yʋyã sẽn tar maana-rãmbã fãa gill na n paa lik pʋgẽ, tɩ b ka le tõe n karem-b ye, bal b sã n yĩm Naandã yelle, b ka na n tol n tõog n fahem maana-rãmb nins fãa sẽn togend Naanda ye, tɩ yaa wala b sẽn lebg bũmb tulli, tɩ naanegã yel-bԑd nins fãa sẽn tar maana-rãmbã, la tagems nins fãa sẽn tar maana-bԑdã wʋsg fãa gill solge. La ãmmaa bogr ning sẽn kellã, b geta yẽ ne nin bala, n rɩkd-a n tõkd ne sabab-rãmbã sẽn yaa yel-yaalsã, la natiirã la maan-yaar-tɩ-zemsã, n wa tɩ baas ne lʋɩɩse, tɩ b yembr fãa lebg wala butell-pԑԑg sẽn sobge, a sẽn ra yaa wala sãnem-pԑԑlg sẽn pɩnda poore, t’a yõodã lebg sẽn be rũmblum yĩn-tãndã pʋga bala.
La yĩn-tãndã yõoda tԑkã –wala d sẽn togs tɩ looga- yaa sẽn na sõng ninsaalã t’a vɩɩmd vɩ-koԑԑga, yʋʋm bilf pʋgẽ. La yẽ la rũmsã fãa sẽn yɩɩda ne pãn-komsem la tʋlsem la yɩɩre, rẽ poorẽ t’a sãam n sa. Ad woto bala, kɩfendã wãadame la a sãamd ninsaalã yalɩ wã mengã, n kɩt t’a yi sãnem-pԑԑlgẽ wã n lebg bug-saala.
21. Page
Masaall a yiib n soabã:
Sẽn mik tɩ liimaoongã yaa nuura n vẽnegd ninsaalã, la a kɩtd t’a karemd Wẽnnaam tõogã gʋlsem ning fãa sẽn be a zuga, ad woto bala, a le vẽnegda dũni-kẽengã, la a vẽnegd zãmaan sẽn loogã la sẽn watã.
D na n vẽnega yel-kãngã me, ne bilgr mam sẽn yãnd yell pʋgẽ, sẽn tar tõkr ne aaya-kãngã maana-solgdgã:
﴿اللَّهُ وَلِيُّ الَّذِينَ ءَامَنُواْ يُخْرِجُهُم مِّنَ الظُّلُمَٰتِ إِلَى النُّوُرِ﴾ (سورة البقرة: ٢/٢٥٧)
(Wẽnnaam la neb nins sẽn kõ-sɩda lallda, A yiisd-b-la likã pʋgẽ n kẽngd vẽenmã pʋgẽ) wala sẽn watã:
Tagsg pʋgẽ la mam yãnd tãm-bԑd a yiib sẽn togl-taaba, tɩ põ-kẽeng be b yiibã sʋka, tɩ ko-sook sẽn zulum be põ wã tẽngre, tɩ mam be põ wã zugu. Wakat kãng tɩ lik-sablg tuu n pid dũni wã ween-vɩɩsã fãa gilli. Tɩ mam ges m nug-rɩtg wԑԑngẽ, n mik tɩ yaa yaad zĩ-kẽeng n be liks sẽn ka-tԑk pʋgẽ. Rat-n-yeel tɩ mam tagsa a woto. Tɩ mam wẽnems n ges m nug-goabg wԑԑngẽ, n mik tɩ yaa wala seb-kẽeng sẽn fugdi, la ko-wĩ sẽn wẽed-taab n be liks sẽn tar rabeem pʋgẽ. Tɩ mam sulg n ges põ wã tẽngre, n mik tɩ yaa wala mam nee bog-zulungu, la toars sẽn ka tar bugum sõma bal la mam ra zãada, lik-kãnsã fãa sẽn tar rabeema pʋgẽ. Tɩ mam widg toarsã n gese, n yãnd alhaal sẽn tar rabeem. Wag-kẽems la bõyees la we-rũm-wẽns sẽn tar rabeem n vẽneg mam neng-taoorã, põ wã sʋk la a kɩremsã, tɩ mam sẽn yãnd bũmb ninga rabeem kɩt tɩ mam yeel tɩ “mam sã n ra ka tar toarsã pa são. Rẽ m kõon n yãnd yel-wẽn-kãnsã wԑ”! Mam sẽn rɩk toarsã n tors zĩig ning fãa, la rabeem la yԑԑsg sẽn yõkd maam. Tɩ mam yeele: “Yaa mam wɩɩbdo! Toars-kãngã meng yaa mosɩɩb ne maam”. Tɩ mam sũurã sãam ne-a, tɩ mam rɩk-a n fabg tẽngã t’a wã. La mam sẽn wã-a wã, yaa wala mam tõka limyԑԑr-kẽeng sẽn vẽnegd dũni wã gill butõre, tɩ liksã sa zĩig pʋgẽ, tɩ ween-vɩʋʋgã pid ne limyԑԑr-kãngã vẽenmã, tɩ bũmb fãa hakɩɩk vẽnege.
22. Page
Tɩ mam ges n mik tɩ põ wã mam sẽn yãnda, yaa so-kẽeng sẽn be zĩig sẽn maneg sõma pʋgẽ, tɩ mam bãng tɩ yaada zĩ-kẽeng ning mam sẽn ra yãnd m rɩtg wԑԑngẽ wã, a sɩngrã n tɩ tãag baasgã, yaa tũudum la daawa la yubs-taab la zɩkr-maaneg zĩisi, sẽn be sadĩng sẽn be neer pʋgẽ, tɩ neb sẽn yaa nuura rãmb get-ba. La m mik tɩ bok-zulumsã, mam sẽn ra tẽed tɩ yaa bũmb sẽn tar rabeema, la seb-kegemsã sẽn ra fugda, yaa wala sãand zak-kẽenga, la bãoog sẽn be neere, la vʋʋsem zĩ-kẽeng sẽn be tãng sẽn maneg n nags tɩ be neer n tar yamleoog poore.
La ãmmaa bõn-naands nins mam sẽn ra yãnd tɩ yaa wala we-rũm-wẽns sẽn wãbd neba, la wag-kẽems sẽn tar rabeema, mam mikame tɩ yaa yir-rũms sẽn yubsd nenga, wala yʋgma la niis la piis la bʋʋse, tɩ mam karem aay-wagell kãngã:
﴿اللَّهُ وَلِيُّ الَّذِينَ ءَامَنُواْ يُخْرِجُهُم مِّنَ الظُّلُمَٰتِ إِلَى النُّوُرِ﴾ (سورة البقرة: ٢/٢٥٧)
(Wẽnnaam la neb nins sẽn kõ-sɩda lallda, A yiisd-b-la likã pʋgẽ n kẽngd vẽenmã pʋgẽ),
La m bas n yeel tɩ : “mam pẽgda Wẽnnaam ne liimaoongã nuura wã”. tɩ mam nengã kell n vẽnege.
La woto bala, ad tãmsã yiibã, yaa vɩɩmã sɩngr la a baasgo, rat-n-yeel tɩ dũni vɩɩmã la barzah vɩɩmã. La põ wã, yaa vɩɩmã sorã. Ãmmaa nug-rɩυtgã wԑԑngẽ wã, yẽ yaa zãmaan sẽn loogã. La ãmmaa nug-goabgã wԑԑngẽ wã, yẽ yaa zãmaan sẽn watã. Ãmmaa toarsã, yẽ yaa ninsaalã nong-m-mengã, sẽn maanda yel-solemd ne a mengã, la a sek a meng ne bũmb ning a mi wã, n ka kelgd saasẽ wahɩ wã. La ãmmaa yԑl nins mam sẽn ra tẽed tɩ yaa we-rũm-wẽnsã, bãmb yaa yԑl nins sẽn maand dũni wã pʋga, la bõn-naandsã sẽn tar yel-soalma.
La ned ning sẽn teeg a mengã, n lʋɩ yam-yaalyaalã liks pʋga, tɩ b zarb-a ne menengã likã, a soab wẽnda mam pipi alhaalã yellã pʋga. Bala a geta zãmaan sẽn loogã ne a minim-kɩdgã sẽn gẽdg ne menengã, sẽn yaa wala toarsã, tɩ yaa wala yaad-zĩ-kẽeng sẽn be liks sẽn gẽdg ne kaalem pʋgẽ, tɩ minim-kɩdg kãngã get zãmaan sẽn watã, tɩ yaa wala rabeem dũni sẽn pid ne seb-kegems sẽn fugdi, n tar tõkr ne sẽn maan-yaar-tɩ-zemse[1].
[1] Sabab-rãmbã
23. Page
La a get yԑl nins sẽn maand dũni wã pʋga, la bõn-naandsã, sẽn yaa Bʋʋd-minim-naaba la Yolsg-naaba tʋʋm-tʋmdba, tɩ yaa wala we-rũm-wẽnse. tõnd yetame tɩ nin-kãngã soabã alhaalã fõgenda ne aaya-kãngã bʋʋdã:
﴿وَالَّذِينَ كَفَرُوۤاْ أَوْلِيَآؤُهُمُ الطَّٰغُوتُ يُخْرِجُونَهُم مِنَ النُّورِ إِلَى الظُّلُمَٰتِ﴾ (سورة البقرة: ٢/٢٥٧)
“la neb nins sẽn kɩfla, bãmb lall-n-taas yaa soԑtãambã, tɩ b yiisd-b nuurã wã pʋgẽ n kẽngd liksẽ wã” (sʋʋrat Albakara: 2/257)
La Wẽnnaam kãndgrã sã n tɩlg-a, tɩ liimaoongã kẽ a sũurẽ wã, n saas a yõorã fɩr’aoodem yamã, t’a kɩll a tʋbr n kelg Wẽnnaam gafã, a na n yɩɩ wala mam alhaal a yiib n soabã, yellã pʋga. Wakat kãnga, dũni-kẽengã na n rɩka wĩntoogã vẽenem, n pid ne Wẽnnaam nuura, tɩ dũni wã karem aaya-kãngã:
﴿اللهُ نُورُ السَّمَٰوَٰتِ﴾ “Wẽnnaam la saasã nuurã”.
Wakat kãnga, nin-kãngã pa na n le yãnd zãmaan sẽn loogã wala yaad-zĩ-kẽeng ye, ayo, a na n yãnda ne pʋtẽer nifri, tɩ zãmaan sẽn loogã wakat a yembr fãa yaa yõ-yɩlem zãma-rãmb sẽn wa n pʋg nabiyaama, pa rẽ bɩ wali, n tʋm Wẽnnaam tũudum tʋʋma, n paam daragԑ-bԑd zĩisẽ, la b loog n kẽng zãmaan sẽn watã pʋgẽ, b sẽn sa b vɩɩmã tʋʋm poore, la b yetẽ tɩ “Allaahʋ akbarʋ”.
La a sã n tool n ges a goabgã wԑԑngẽ, liimaoongã nuurã na n kɩtame t’a bãng tɩ Barzaha[1] la laahrã yԑlã sẽn yaa bԑd-bԑd wala tãmsã loogr poore, yaa yolsg sãand zak la b tilgi, zu-noog etaas-rãmb sẽn be Arzãna sadĩng-rãmb pʋgẽ. La a le bãng tɩ yԑl nins sẽn maand dũni wã pʋga, wala seb-kegemsã, la tẽngã rigimsgã la bãasã, yaa tʋʋm-tʋmdb b sẽn nom rẽ yĩnga. A na n le bãngame tɩ sig-noorã seb-kegemsã la a sa-koomã la zẽng sẽn pa rẽ, sẽn yaa yel-kegems sẽn tar rabeema, hakɩɩk pʋgẽ, yaa hɩkmã ka-tԑk meng-meng n be b pʋgẽ. Hal ba kũumã menga, a na n bãngame t’a yaa vɩ-ruumdg sɩngre, tɩ yaoogã yaa zu-no-ruumdg rignoore. Fo me rɩk yel-kãngã n mag ne yԑl a taabã, la f rɩk hakɩɩkã n fõgen a zug n gese.
[1] Yaoogã pʋgẽ vɩɩmã. Rat n yeel tɩ wakat ning ninsaalã sẽn na n rɩk n zĩnd yaoogã pʋga, a kũumã poora, n tɩ tãag dũni wã yikri.
24. Page
Masaall a tãab n soabã:
Ad liimaoongã yaa nuura la pãnga. Yaa sɩda, ned ning sẽn tar liimaoong sɩd-sɩda, a tõe n teega dũni-kẽengã mosɩɩb-rãmbã, a le tõe n tɩlga a mengã n yi mosɩɩb-rãmbã weoogrã, ne yẽ me liimaoongã pãng tԑka. La a yetẽ: “Mam bobla m mengã ne Wẽnnaam”. T’a sag vɩɩmã kogl pʋgẽ n kẽnd ne bas-m-yam, mosɩɩb-bԑdã sẽn yaa wala tãmsã ko-wĩ-bԑdã sʋka, la a rɩk a zɩɩbã n sagl Tõog-naaba tõogã sẽn ka-tԑka nugẽ, n pɩʋʋgd dũni wã n loogd ne bas-m-yam la yĩn-yõgenego, n na n tɩ vʋʋs Barzaha pʋgẽ. Rẽ poorẽ, a tõe n yɩkame n kẽng Arzãnẽ wã, n tɩ paam zu-no-ruumdgã. La a sã n ka bobl a mengã ne Wẽnnaam, dũni wã zɩɩbã na n tak-a lame n siki, pa gomd a sẽn ka tar tõog n na n yɩka ye.
Sã n yaa woto, liimaoongã rata wẽn-yembgo, wẽn-yembgã me rata kõ-m-meng Wẽnnaam, kõ-m-meng Wẽnnaama me rata bobl-m-meng ne Wẽnnaam, bobl-m-meng ne Wẽnnaama me wata ne dũni la laahr zu-noogo. La m kotame tɩ f ra fasem kegr ye, bobl-m-mengã pa sẽn na n bas sabab-rãmbã gill ye. Ayo, ad bobl-m-mengã, yaa fo sẽn na n bao sabab-rãmbã Sɩd-naaba a yembr tãa nengẽ, A naam zẽk yã, la f le bãng tɩ leokrã yita Yẽ nengẽ, la a pʋʋs a zãam-n-beoogo. Bobl-m-mengã le yaa fo sẽn na n fasem tɩ yik n bao sabab-rãmbã yaa doaag kõbg a to[1], la f bãng tɩ sabab-rãmbã yaa tõogã nug lutga.
Ned sẽn bobl a meng ne Wẽnnaam, la ned sẽn ka bobl a meng ne Wẽnnaam, b bilgra yaa wala kiba-kãngã:
Wakat a yembr la neb a yiib ra biye n kẽ kogl-kẽenga, la rẽ tɩ b ra tʋkame la b palg zɩɩb wʋsgo, la b sẽn kẽ wã bala, la ned a yembra sẽn sik a zɩɩbã n sagl koglgã pʋgẽ, n rʋ a zug n zao n gũusd-a.
La ned a to wã yalemdã la a belg-m-mengã yĩnga, a pa sak n dɩgl a zɩɩbã koglgã pʋgẽ ye. Tɩ b yeel-a t’a sik a zɩ-zɩsgã n dɩgl la a bas a mengã n vʋʋse.
T’a tõdge, la a bas n yeel tɩ: “mam ka na n dɩgl m zɩɩbã tɩ wa menem ye, mam tara pãnga, m na n kell n tʋka m arzԑkã la m palg-a n zĩndi,la m gũusd-a”.
[1] Tʋʋmdã ninsaalã sẽn tʋmda yaa wẽn-kosg kõbgo, tɩ b boond tɩ tʋʋmd doaaga, bal a sẽn wat n be tʋʋmdã zuga, wilgdame t’a kota Wẽnnaam n rat bũmbã. (lebgdã)
25. Page
Tɩ b yeel-a: Ad naamã kogl-kãngã sẽn yaa bas-m-yam koglgã, tõnd sẽn be a soab pʋga, yaa kogl sẽn tar pãng n yɩɩd tõndo, a le tõee zɩɩbã gũusg n yɩɩd tõndo, fo nengã tõeme n wa yilim tɩ fo lʋɩ koomã pʋgẽ ne f zɩɩbã. Sẽn le paasde, fo pãngã boogda bilf-bilfu. Fo poorã sẽn gõda, la fo yalem zugã pa na n tõog zɩ-kãnsã sẽn zɩsgd bilf-bilf n paasdẽ wã ye. Sẽn le paasde, koglgã taoor-soabã sã n yãnd foog alhaal-kãngã pʋgẽ, ĩmmaa t’a rig-f n yiis tɩ f yaa gãeenga, pa rẽ bɩ a kɩt tɩ b yõk-fo, tɩ bal fo yaa zãmb-soab sẽn ka faad tõnd koglgã, la f rat n yaal tõndo! Wakat kãnga, fo na n lebga nin-yaalg nebã sʋka, tɩ b yaand-fo. Bal fo waoog-m-meng ning sẽn wilgd tɩ fo yaa nin-valenga, la fo belg-m-meng ning sẽn vẽnegd pãn-komsmã pʋga, la manesem ning sẽn vẽnegd maan-tɩ-b-yã wã la nin-yaalmã, bãng-zulumsã rãmb nif-gesg pʋga, kɩtame tɩ fo lebg nebã bõn-laadg tɩ b fãa gill laad-fo.
B sẽn togs woto n sa wã poore, la miskɩɩnã sẽn lebg n wa sɩdã zugu, n sik a zɩɩbã n dɩgl n rʋ n zombe, la a bas n yeel tɩ oh’! Wẽnd na yar-fo, mam tɩlgame n yi naongã la yaalgã la yõkrã.
La woto bala, yaa foo ned ning sẽn ka maand bobl-m-meng ne Wẽnnaam, fo me lebg n leb sɩdã zug wala nin-kãngã soaba, n bobl f mengã ne Wẽnnaam, n paam n tɩlg la f põs n yi bõn-naandsã bõosgo, la yԑԑsgã la rigbã, mosɩɩb-rãmbã taoore, la f paam n tɩlg n yi zɩlem-be-tʋʋmã la maan-tɩ-b-yã wã la yaalgã, la f le paam n tɩlg n yi laahr zu-beedã la dũni weoogrã bãns-roogã.
Masaall a naas n soabã:
Liimaoongã kɩtdame tɩ ninsaalã lebg ninsaal sɩd-sɩda. Pa rẽ bal ye, a pʋs n kɩtdame t’a lebg naaba. Rẽ yĩng kɩtame tɩ ninsaalã tʋʋmdã meng-meng yaa “liimaoongã la kosgã”. La kɩfendã me kɩtdame tɩ ninsaalã lebg rũn-wẽng sẽn yaa pãn-koams meng-menga.
Welgr ning sẽn be ninsaalã la rũngã sʋka, wakat ning b sẽn wat n wat dũni wã pʋga, yẽ a yembra, sẽn yi daliil-vẽenes tusa pʋga, yaa daliil-vẽeneg sẽn tar pãng sẽn sek masaal-kãngã zugu.
Yaa sɩda, welgr ning sẽn be rũngã ne ninsaalã dũni wã waoongã pʋga, yaa daliil sẽn wilgd tɩ yaa liimaoongã n kɩtd tɩ ninsaalmã yɩ ninsaalem sɩd-sɩda. Bal rũngã wata dũni wã t’a soglgã yaa sẽn pidi, tɩ yaa wala a paama pidsgu, dũni a to pʋgẽ. Rat-n-yeel tɩ b tʋmsd-a lame t’a wa karem a vɩɩmã sard-rãmbã, la a tõk-n-taarã ne bõn-naandsã, la a vɩɩmã nao-kẽnda wã fãa gilli, n lebg bãngd meng-meng b pʋgẽ, lԑԑr a yiib bɩ rasem a yiib bɩ kiuug a yiib pʋgẽ bala.
26. Page
La vɩɩmã tõogã la tʋʋmdã minmã, ninsaalã sẽn rɩkd yʋʋm pisi n yaool n paama, rũngã, wala liul bɩ sĩinf paamd-a-la rasem pisi pʋgẽ, rat-n-yeel tɩ b leemsd-a lame.
Sã n yaa woto, ad rũngã tʋʋmdã meng-menga, pa sẽn na n yik n bao bãngr la a vẽneg a pãn-komsem n kos la a bao tikr zĩiga, sẽn na yɩl n tall bãngrã la daragԑ wã n pids a meng ye. Ayo, a tʋʋmdã yaa yik n kẽn la a tʋm sẽn zemsd ne a yalɩ soglgã, la a yik n yals ne tʋʋm tũudum.
La ninsaalã, a sẽn wat n wat dũni wã t’a tara tʋlsem ne bũmb buuda fãa kaorengo. A watame t’a yaa zɩt ne vɩɩmã nao-kẽndrã. Hal ba a vɩɩmã sard-rãmbã, a ka tõe n karem b fãa gill yʋʋm pisi pʋgẽ ye. Ayo, a pʋs n tara tʋlsem ne bãngrã baoob hal n tãag a kũum.
La woto bala, b tʋmsd-a-la dũni wã pʋgẽ, t’a yaa pãn-koams la bõn-valeng meng-menga, n ka tõe n yals a naoã zug ye, rɩlla yʋʋmd bɩ yʋʋm a yiib poore. La a ka tõe n bãng nafa la naong n bak ye, rɩlla yʋʋm piig la a nu poore. A leb n ka tõe n bao nafa a mengã yĩnga, pa rẽ bɩ a tus naong n yi a mengã, rɩlla ne ninbuiidã sõngre.
Sã n yaa woto, ninsaalã tʋʋmdã meng-menga, ya a bao bãngr n paam n pids a mengã, la a yals ne tũudum ne kosgo. Rat-n-yeel tɩ ya a sẽn na n bãng yel-kãnsã: Yaa ãnda yolsg pʋgẽ la b sẽn kẽnesd maam kẽnesg sẽn tar hɩkma wã?! La yaa ãnda kũun pʋgẽ, la b sẽn wubd maam ninbãan-zoeer wubrã?! La yaa bõe yolsg la b sẽn tar n rɩlgd maam la b kogend-m koglg sẽn be neera?!
La tũudmã ne kosgã me, ya a sẽn na n bao la a kos la a fĩin n tʋg tʋlsem pidsd naab a Wẽnnaam, ne pãn-komsmã la talemdã zɩlemde, t’A pids a tʋlsem nins a nugã sẽn ka tõe n tẽeg n paam b tusr pʋgẽ rɩlla yembra. Rat-n-yeel tɩ ya a sẽn na n yɩk n kẽng tũudmã daragԑ-bԑd zĩigẽ ne pãn-komsmã la talemdã pɩgsa.
Sã n yaa woto, ad ninsaalã waa dũni wã pʋgẽ, sẽn na yɩl n tik bãngrã la kosgã n pids a mengã. La bũmb fãa gill tara tõkr ne bãngrã, a yalɩ la a sogl wԑԑngẽ fãa. La bãngrã fãa gill yẽgrã la a sũurã la a nuura wã la a yõorã, yaa Wẽnnaama bãngra, la Wẽnnaam bãngrã yẽgr me, yaa sɩd-kũunã ne Wẽnnaama.
La woto bala, ad ballaog ka-tԑk n pʋgd ninsaalã. La ne a sẽn yaa pãn-koams t’a pãn-komsmã ka-tԑka, ad a bԑԑbã ka tar tԑk ye. La ba ne a sẽn yaa talg t’a talemdã ka tar tԑka, ad a tara tʋlsem sẽn ka-tԑka. A tara tʋlsem ne bõn-baoodɩ sẽn ka-tԑka. Rẽ n so, tɩ liimaoongã poore, ninsaalã tʋʋmdã meng-meng a sẽn rog ne wã, yaa Wẽnnaam kosgo. La kosgã me la tũudmã yẽgre.
27. Page
Wala d sẽn mi tɩ bi-pԑԑlg paamda a tʋlsem ning a nugã sẽn ka tõe n ta-a wã ne kʋkʋm pa rẽ bɩ baooba, rat-n-yeel t’a kota ne pãn-komsmã zɩlemde, ne tʋʋmd pa rẽ bɩ goama, tɩ b ko-a a sẽn rat bũmb ninga. Woto bala, ad ninsaalã me yaa valeng n yaa faag wala bi-pԑԑlga, vɩɩm dũni wã pʋgẽ. Rẽ yĩnga, sõmba ne-a t’a kũm ne valemsgã la pãn-komsmã, pa rẽ bɩ a kos ne talemdã la tʋlsmã, dũni Yolsg-naaba la laahr Yolsg-naaba taoore, sẽn na yɩl t’A nom bũmb ning a sẽn rata n kõ-a, pa rẽ bɩ a pʋʋs-bark ne bũmb ning b sẽn nom n kõ-a wã.
Sã n pa rẽ, a sã n maan a meng wala bi-pԑԑl-yalem sẽn yã zõaag n kũmdẽ la a wiisdẽ, n yetẽ : « mam na n noma yel-kãnsã sẽn ka bõn-nomdɩ wã, pa rẽ bɩ yԑl nins sẽn yɩɩd maam noor tusra, ne m meng pãnga, n kɩt tɩ b tũ maam ne m yam-tagsgã la m nao-kẽndrã ». La a wẽnems n kẽ sõm-zɩɩlem maaneg ne neema wã pʋgẽ. Ad woto yaa bũmb sẽn ka zemsd ne ninsaalã rog-ne wã meng-meng ye. Sẽn paasde, a rɩka a mengã n ning zĩig ning sẽn segd nams-kԑgenga.
Masaall a nu n soabã:
Sẽn mik tɩ liimaoongã ratame tɩ f rɩk Wẽnnaam kosgã n maan raodg sẽn tar pãnga. La sẽn mik tɩ ninsaalã rog-ne yalɩ wã tara raab sɩd-sɩd ne kosgã, ad Sɩd-naab a Wẽnnaam, A naam zẽk yã, kõo koԑԑg sẽn wilgd tɩ sã n pa yãmb kosgã yĩnga, yãmb ka baa fʋɩ Wẽnnaam nengẽ ye,
﴿قُلْ مَا يَعْبَؤُاْ بِكُمْ رَبِّى لَوْلاَ دُعَاؤُكُمْ﴾ (سورة الفرقان: ٢٥/٧٧)
“Yeel tɩ ad mam soabã toog ka be ne yãmb ye, sã n pa yãmb kosgã yĩnga” (sʋʋrat Alfʋrkaan: 25/77).
La A sagend ne ـ ﴿ادْعُونِۤى أَسْتَجِبْ لَكُمْ﴾ (سورة غافر: ٤٠/٦٠) “kos-y Maam tɩ M reeg y kosgã” (sʋʋratʋ Gaafɩr: 40/60).
La fo sã n yeel tɩ tõnd kota wʋsg la ka reegde, tɩ aayarã yaool n gũbgame, n wilgd tɩ kosg buuda fãa reegdame.
28. Page
Leokrã: Ad kosgã reegrã yaa toore, tɩ leokrã me yaa bũmb toore. Kosg buuda fãa reegdame. La leokrã, la b sẽn na n kõ bũmb ning b sẽn kosa menga, rẽ bee ne Sɩd-naaba hɩkma wã sẽn rat bũmb ninga.
Bilgri: bi-bilf sẽn yaa bãad tõe n boola logtore, tɩ logtorã wa sʋk-a bũmb ning a sẽn rata, tɩ bi-bilfã yeel-a: “kõ-m tɩ-kãngã”.
Wakat-kãnga, ĩmmaa tɩ logtorã kõ-a bũmb ning a sẽn kosa, pa rẽ bɩ a kõ-a bũmb sõmblem sẽn yɩɩd a sẽn kos-a soaba, biigã nafa yĩnga, pa rẽ bɩ a mi tɩ bũmb ning a sẽn kosa na n paasa a bãagã pãnga, t’a pʋs n bas-a n pa kõ-a bũmb ye.
Ad Sɩd-naab a Wẽnnaam, A naam zẽk yã, A sẽn yaa Bʋʋd-minim-naab sẽn ka-tԑka, n be wakat fãa la a neẽ wã, ad A reegda yamb kosgã, n wẽnems vɩ-yembrã la weoogrã rabeemã, tɩ lebg nen-yubsgu, ne A belmã la A kosg-reegrã sababo. Ad pa wala ninsaalã raabã sẽn gẽdg ne yõor-yamleoogã la gãeemrã sẽn rata la Wẽnnaam kõt-a ye. Ayo, A tõe n kõ-a-la bũmb ning a sẽn kosa, pa rẽ bɩ bũmb sõmblem sẽn yɩɩd a sẽn kosa, wala Wẽnnaam hɩkma wã sẽn rat bũmb ninga. Pa rẽ bɩ a pʋs n ka kõ-a wã ye.
Sẽn le paasde, ad kosgã yaa tũudmã kõbg a to. La tũudmã me tɩ-biisã yaa laahr la rɩkda. La dũni wã yel-baoodsã, yaa kosgã la tũudum-kãngã wakat-rãmba, rɩll bõn-baood-kãnsã ka kosgã bõn-baoodgã meng-meng ye.
Bilgri: Saag-yũnugr pʋʋsgã[1] la a doaagã yaa tũudum, tɩ warã ya tũudum-kãngã wakato. La kay tũudum-kãngã la kos-kãngã pa sẽn na yɩl n wa ne sa-koomã ye. La yel-kãnsã b yiibã niyã sã n yaa sa-koomã yĩng bala, ad kos-kãngã la tũudum-kãngã pa paamd reegr ye, bal pa Wẽnnaam yĩng ye.
La wala wĩntoogã kõomã sẽn yaa magribã wakatã, ad woto bala, wintoogã sobgrã pa rẽ bɩ kiuugã sobgrã me, yaa tũudum toor zall b sẽn boond tɩ wĩntoog sobgr bɩ kiuug sobgr pʋʋsg wakato.
Rat-n-yeel tɩ woto yaa Wẽnnaam bedlmã vẽnegr zĩiga, ne yʋngã la wĩngdgã sẽn yaa nuura rãmbã aaya-rãmbã solgrã, tɩ yaa wala Sɩd-naabã, A naam zẽk yã, boonda A yembsã tɩ b yals ne tũudum wakat-kãnga pʋgẽ. Sã n pa rẽ, ad pʋʋs-kãngã pa kiuugã sobgrã bɩ wĩntoogã sobgrã vẽnegr yĩng ye. Bala, a vẽnegrã wakatã, la lԑԑr ning sõor a sẽn na n rɩka, yaa bũmb b sẽn zoe n mi vẽeneg ãds-bãngrã pʋgẽ.
[1] Yaa pʋʋsg toor zall b sẽn pʋʋsd n kot Wẽnnaam sa-koom.
29. Page
Woto bala, ad warã me yaa saag-yũnugr pʋʋsgã wakato. La ballaog-rãmbã la yel-namsdsã yaa doos sãnda me wakat-rãmba. Bal wakat-kãnsã pʋgẽ, ninsaalã bãngdame t’a sɩd yaa pãn-koamsa, tɩ yɩ sabab t’a lebs a mengã Tõog-naaba sẽn ka-tԑka zakẽ la A rignoorẽ, ne kosg la fĩuunugu. La ba tɩ ne doosã wʋsg-wʋsgã, b sã n pa tus ballaog-rãmbã n bas-a, a pa segd n yeel tɩ kosgã pa reeg ye. Ayo, a segd n yeelame tɩ kosgã wakatã nan ka sa ye. La Wẽnnaam sã n zẽk ballaogã n bas-a ne A yɩɩdlmã la a kũunã, yẽ yaa nuura sẽn paas nuura. Wakat-kãnga, kosgã wakatã saame n looge. Sã n yaa woto, ad kosgã yaa tũudmã hɩkma-rãmbã yembre.
La tũudum me segd n yɩɩ Wẽnnaam yard baoob yĩnga, la d segd n vẽnega d pãn-komsmã ne Wẽnnaam, n wẽnems n tʋg Wẽnnaam nengẽ ne kosgo, la d ra kẽes d mens Wẽnnaam sobendã tʋʋm pʋgẽ ye. D le segd n rɩka yԑlã kẽnesgã n kõ Wẽnnaam, la d teeg A hɩkma wã, la d ra rõd a yolsgã ye.
Yaa sɩda, hakɩɩk pʋgẽ, sẽn mik tɩ bõn-naandg a yembr fãa tara Wẽnnaam yʋʋr yɩlgr toor zall n maandẽ wã, la tũudum toor zall n tũudẽ wã, la suguud toor zall n maandẽ wã, tɩ woto yaa bũmb sẽn yaa vẽeneg aaya-rãmbã pʋga, ad woto fãa gill yaa kosg sẽn yit bõn-naandsã nengẽ n rʋʋgd Wẽnnaam rignoorẽ wã, ne b soglgã zɩlemde, wala bõn-bundɩ wã la rũmsã fãa gill kosgã, ne sẽn mik tɩ b yembr fãa alhaalã kota Kõt-yaoleng-naaba sẽn ka-tԑka ne a soglgã zɩlemde, tɩ b yembr fãa rat n yɩ vẽnegr-zĩig sẽn vẽnegd Wẽnnaam yʋyã.
Pa rẽ bɩ ne a rog-ne tʋlsmã zɩlemde, wala bõn-vɩɩsã sẽn kot n rat b tʋls-kegems nins b sẽn ka tõe n paama pidsga. Wala b yembr fãa sẽn kot rɩtlã la bõn-baoods sãnda, Kõt-yaoleng-naaba sẽn ka-tԑka nengẽ ne a rog-ne tʋlsmã zɩlemdã, a vɩɩmã ruumg yĩnga.
30. Page
Pa rẽ bɩ pakrã[1] kosgã zɩlemde, ne sẽn mik tɩ yõor soab buuda fãa sẽn be weoogr pʋgẽ lebsda a mengã lebs-m-meng tԑk-tԑk a gũud ning a sẽn ka ne ne a nifa nengẽ n kot-a wã. Rat-n-yeel t’a togenda a soabã sẽn yaa Yolsg-naaba ne kosgo.
Kos-kãnsã b tãabã reegda wakat fãa, tɩ sã n mik t’a soabã ka maan bũmb sẽn gɩdgd kosgã reegre.
Ãmmaa kõbg a naas n soabã: -Yẽ la nebã fãa sẽn mi n yɩɩda- Yẽ yaa tõnd kosg ning tõnd sẽn kota. La yẽ me yaa buk a yiibu: A yembra yaa tʋʋmd la alhaal kosgo. La a yiib n soaba, yaa sũur la noor kosgo.
Bilgri: Sabab-rãmbã baoobã yaa kosg sẽn yaa tʋʋmd kosgo. Sã n yaa woto, sabab-rãmbã tigingã pa sẽn na yɩl n paam sababã sẽn wat ne bũmb ninga ye. Ayo, yaa fo sẽn na n dɩk so-sõng Wẽnnaam sẽn yarde, n kos Sɩd-naab a Wẽnnaam, A naam zẽk yã, bũmb ning sababã sẽn wat ne wã, ne alhaalã zɩlemde. Hal ba koobã, yaa yolsgã mangasã rignoorã kogsgo. La kos-kãngã sẽn yaa tʋʋmd kosgã pẽe ne reegr wakat fãa n tɩ yɩɩda. Bala a togla Wẽnnaam yʋʋr sẽn boond tɩ "Al-gԑwwaadʋl mutlak" (Kõt-yaoleng-naab sẽn ka-tԑka) la a adersã.
Ãmmaa buk a yiib n soabã: Yẽ yaa zɩlemdã la sũurã kosgã. Yẽ me ya f sẽn na n bao bõn-baoods nins fo nugã sẽn ka tõe n ta wã. La yel-welgds a sẽn tar tɩ yɩɩd sõmblem, la a bõn-baoodg sẽn tɩ yɩɩd neerem, la a tɩ-bil sẽn tɩ yɩɩd noosem, yaa tɩ ned ning sẽn kota wã miime tɩ soab n be n wʋmd a sũurã tagsã, t’a nugã tat bũmb fãa gilli, n tõe n kɩt t’a paam a tʋlsmã fãa gilli, la a yols a pãn-komsmã, la a sõnga a talemdã zugu.
Sã n yaa woto, yaa foog a ninsaal sẽn yaa bõn-valenga, la yaa foog a ninsaal sẽn yaa talga, ra wa saag n lak n bas raodgã sẽn yaa kosgã ye, bũmb ning sẽn yaa yolsgã mangasã kʋlen-bila, la pãng sẽn ka sat zĩiga. Modg n gad-a sõma n rʋ nedengã daragԑ-bԑda zĩigẽ. La f rɩk bõn-naandsã fãa gill kosgã n naag fo kosgã pʋgẽ -wala naaba- la f yeel wala yamb la boabend sẽn gũbgi: ﴿إِيَّاكَ نَسْتَعِينُ﴾ (Foo bal la tõnd kot sõngre), n yɩ dũni-kẽengã pʋgẽ bõn-naandg sẽn yɩɩd naaneg sõmblem.
[1] weoogrã


