Pipi makaamã

2. Page

PIPI NEKRÃ:

Yaa fo m yõor sẽn yaa zu-be-neda, togs-m wԑ ! Yalla fo vɩɩmã yaa bũmb sẽn ruumd la ? La yalla fo tara sebr sẽn wilgd tɩ fo na n taa vẽere, pa rẽ bɩ f na n taa beoogo ? Ad bũmb ning sẽn kẽesd foo yam-yiibã, yaa fo sẽn tẽed tɩ f na n ruumame wã. Fo põnegda f mengã, tɩ yaa wala f na n paa dũni wã pʋgẽ, n ruum vɩ-noogã la neema wã pʋgẽ. Fo sã n ra mi tɩ fo yõorã yaa koԑԑg n na n loog zaalem, sik ka be tɩ f na n rɩka f vɩɩmã[1] sẽn pʋɩ pisi la a naas yembre, n yals ne tʋʋm-sõng sẽn be neer n yaa yolyol n tar yolsg ye, sẽn na n yɩ sabab tɩ f paam hakɩɩk vɩ-ruumdg zu-noogo, n le yaa tʋʋmd sẽn pa wat ne yam-yiib la naong ye, ayo, a yaa sabab n paasd yamleoog la nonglem ne-a.

 

NEKR A YIIB N SOABÃ:

Yaa fo m yõor sẽn yaa yãbe-nedã! Daar fãaga, fo wãbda bur[2] la f yũud koom la f vʋʋsd pemsmã, n ka basdẽ ye, bɩ f togs-m wԑ! Yalla woto fãa kẽesda foo yam-yiib bɩ naong bɩ? Ayo, a kɩtdame tɩ fo wʋm-noogã paasdẽ, fo tʋlsmã ne-ba sẽn yɩlemda yĩnga.

Sã n yaa woto, a pa segd n kẽes foo naong la yam-yiib ye. Ad pʋʋsgã me ya a woto, pʋʋsg ning sẽn kõt mam sũurã rɩɩba, n le yaa mam yõ-sõngã vɩɩm kooma, la mam sɩɩgã sẽn yaa wẽn-tũudã pemes-nooga, la yĩn-wʋmds a taabã sẽn yaa fo zo-rãmbã, sẽn be mam yĩngã sẽn yaa wala rooga pʋga pems-nooga.

Ad sũur ninga mosɩɩb-rãmb la zablem-damb ka-tԑk sẽn paam-a soaba, tɩ b zarb-a ne wʋm-nood la saag-wogd sẽn ka-tԑka, ad sũ-kãngã tõe n paama a rɩɩbã la a sek-m-mengã, ne a sẽn na n  gãneg a meng n koks Yolsg-naaba, la Kõt-wagell-naaba sẽn yaa Tõog-naab ne bũmb fãa gilla rignoore.


[1] Rat-n-yeel tɩ lԑԑr a yembr sẽn yi raar fãa pʋgẽ lԑԑr pisi la a naasã

[2] Rat-n-yeel tɩ f rɩta rɩɩbã. A sẽn welg n yeel tɩ burã, yaa sẽn yaa burã la bãmb rɩt n yɩɩda yĩnga. (lebgdã)




3. Page

Yaa sɩda, ad yõor ning sẽn tar tõkr ne bõn-naandsã wʋsga, la a vẽnegd n wilgdẽ t’a na n welg n loog n basa dũni-satgã ne tʋʋlma, ad yõ-yɩleng kãngã vɩɩm-koomã, a tõe n paam-a lame n yũ, t’a sã n tik pʋʋsgã n togl Na-ruumdg ning b sẽn tũud ne hakɩɩka, la Nonglem-naab ning sẽn ka tar sɩngr la saaba yolsgã ko-nifrã, sẽn yaa bũmb sẽn rɩkd bũmba fãa zĩigẽ.

Yaa sɩda, ad ninsaalã sẽn yaa yam soabã, la Wẽnnaam yolsg sẽn tar nuura wã, la ned ning yalɩ sẽn baood ruumgã, la b sẽn naan-a soab ruumgã yĩnga, la sẽn yaa minwoaar sẽn vẽnegd Zaat-naaba sẽn ka tar sɩngr la saaba tõoga, la sẽn bee yolsg la lomsg sẽn waoog pʋga, sɩd-la-hakɩɩka, ad nin-kãngã sẽn be dũni-koԑԑgã pʋga, alhaal-kegemsã sẽn zũndgd n yaa lik n yaa sẽka pʋga, a tara tʋls-kԑgeng ne peemsgã. La yaa pʋʋsgã pesem-lԑԑgã pʋgẽ bal la a tõe n tũnug n paam pemsgo.

Nekr a tãab n soabã:

Yaa fo m yõ-yirg sẽn pa tar sugri, togs-m wԑ! yalla sakda yam pʋgẽ, tɩ fo zĩ rũndã n tagsd rasem-dambã sẽn loogã tũudmã naongã, la a pʋʋsgã toolmã, la a mosɩɩb-rãmbã tɩ namsd foogo? La yalla sakda yam pʋgẽ, tɩ fo zĩ rũndã n magd rasem-damb sẽn nan wat tũudum la a pʋʋsg la a mosɩɩb-rãmb yell n ka tõe n maan-sugri?

Fo bilgr sugrã kaalmã pʋgẽ, yaa wala sodaas taoor-soab sẽn yaa yalem n yaa pezeongo, sẽn kɩt t’a sodaasã sẽn be a rɩυtg-wԑԑngẽ wã teeg a bԑԑbã sodaasã sẽn be rɩυtg-wԑԑngẽ wã, la sẽn mik t’a ket n tara pãn-paall a to wã yĩnga, a le tʋmsa sodaas wʋsg tɩ b tɩ paas rɩυtg-wԑԑngẽ wã, tɩ yɩ sabab tɩ tẽn-sʋkã pãngã valemse, la ba ne bԑԑbã goabg-wԑԑngẽ sodaasã sẽn nan pa wa wã, a tol n yãka sodaas n ning beenẽ, la a kɩt tɩ b sɩng bugum pakre, tɩ pãng ning sẽn ra be sʋkã tolg n sa zãnga, tɩ bԑ wã bãng yellã, n loog n wa pig sʋkã, n sẽeg-b zãnga.

Yaa sɩda, fo sɩd wẽnda nin-kãngã soaba, bal rasem-damb nins sẽn loogã naongã lebga yolsg rũndã, t’a zablmã loog zãng n kell a noogã, t’a tʋʋmdã lebg waoore, t’a yaamsã lebg yel-sõmde. Rẽ n so tɩ fo pa segd n maan yam-yiib ne-a wã, ayo, fo pʋs n segd n paama nonglem-paalle, la wʋm-no-palemdg ne-a, la nidg-pãnga, sẽn na yɩl n kẽng taoor ne-a.

4. Page

La ãmmaa rasem-damb nins sẽn nan wat beoogã, bãmb nan ka wa ye, rɩll zĩ rũndã n tagsd a yell tɩ namsd fooga, la maand foo yam-yiibã, yẽ yaa bũmb sẽn yaa gãeemde, wala ned sẽn na n zĩ rũndã n tagsd rasem-damb nins sẽn wat beoog kom la a ko-yũud yell n kʋmdẽ.

La sẽn mik tɩ yaa woto la yellã hakɩɩka, fo sã n tar yam bɩ f tags rũndã yell bal tãa, tũudmã wԑԑngẽ, la f yeele: mam na n yãka lԑԑr a yembr m daarã pʋgẽ, n tʋm tʋʋm-bedr sẽn yaa yɩleng n be neere, t’a keoorã ya kẽeng t’a tʋʋmdã yaool n yaa faag-faaga, wakat-kãnga, fo na n mikame tɩ yam-yiibã sẽn zabd fooga na n lebga raab sẽn tar pãng n noome.

La woto bala, yaa fo m yõor sẽn ka tar sugri, ad sugrã kõbg a tãab n rog fo zugu:

A pipi: ya f maan-sugr ne Wẽnnaam tũudmã.

A yiib n soabã: ya f maan-sugr n bas wẽn-kɩɩsgã.

A tãab n soabã: ya f maan-sugr mosɩɩbã wakato.

Fo sã n yaa ned sẽn tar yam, bɩ f rɩk hakɩɩk ning sẽn be nekr a tãab n soabã bilgrã pʋga, n maan f bõn-tikdga, la f yeel ne raoodo: “Yaa foo Sugr-naaba”, la f rɩk sugrã kõbg a tãabã n tʋke.

Ad fo sã n pa rɩk sugr ning Sɩd-naab a Wẽnnaam, A naam zẽk yã, sẽn kõ fooga n sẽeg n ning zĩig ning sẽn pa segde, a seka fo tall n zã musak la mosɩɩd buuda fãa gilli, la f maan-sugr ne pãn-kãngã, la f yals f nao-bogd zugu.

 

NEKR A NAAS N SOABÃ:

Yaa fo m yõor sẽn yaa menemd n yaa yalma, togs-m wԑ! Yalla tũudmã tʋʋmã yaa bũmb sẽn ka tar yõod la? La yalla a keoorã paood n seka a na n wa maan foo yam-yiib la a namsd-foogo? Fo sẽn yasa, ned sã n kõ foo ligd bilfu, pa rẽ bɩ a yԑԑsa foogo, a na n talla foog n maan a sẽn rata n tãag zaabre, tɩ fo tʋm daara gill n kõ-a n pa vʋʋs ye. Bɩ f togs-m wԑ! yalla pʋʋsgã sẽn kõt fo sũ-valengã sẽn yaa talga pãng la sek-m-meng dũni-kãngã sẽn yaa sãan-zaka pʋga, la pʋʋsg ning sẽn yaa rɩtl la vẽenem fo yaoog ning sik sẽn ka be tɩ yaa fo zaka pʋga, la pʋʋsg ning sẽn yaa laafɩ sebr la bʋʋm dũni-yikr ning sẽn yaa bʋ-kaood-rooga pʋga, sẽn wa n yaa neng ning fãa, la pʋʋsg ning sẽn yaa nuura la Bʋraak[1] sẽn na n tall n pɩʋʋg sɩraat ning pɩʋʋgrã sẽn yaa tɩlԑ wã, a sẽn wa n yaa neng ning fãaga, yalla pʋʋs-kãngã tõe n yɩ zaalem? Bɩ yalla pʋʋs-kãngã keoorã yaa kɩdga?.


[1] bõn-zoabdga




5. Page

Ned sã n pʋlem foo kũun sẽn ta leera[1] koabga, a na n maana foog a sẽn rata rasem koabga, a le tõe n yidga a pʋlengã. Tɩ fo yaool n maand basem-yam ne nin-kãngã, n tʋmd n pa basd n vʋʋsdẽ ye, bɩ f togs-m wԑ! Yalla Soab ning pʋleng-yidgr sẽn rig-n-zãag A nengẽ wã sã n pʋlem foo ne keoor sẽn yaa Arzãna, la A pʋlem-f ne kũun sẽn yaa zu-no-ruumdgã, A sã n rɩk foo tɩ f tʋm tʋʋmd sẽn yaa yolyol n be neer wakat-koԑԑg pʋgẽ, yalla fo pa tagsd tɩ fo sã n bas tʋʋm-kãngã n pa tʋme, pa rẽ bɩ f tʋm-a-la wala b modga foo, la f rõt a pʋlengã, n pa tʋm tʋʋmdã sõma n maan-a yaalg-yaalga, tɩ yaa faagr ne kũun ning a sẽn kõ fooga, rẽ yĩnga fo pa tagsd tɩ fo segda ne zʋgl-kԑgeng la sɩbg-kԑgenga?!

Dũni wã bãns-roog kõom yԑԑsg sã n kɩt tɩ fo tʋmd tʋʋm-kԑgems n ka basd n vʋʋsdẽ, yalla Gԑhanem bãns-ro-ruumdgã yԑԑsg ya n pa yẽegd fo yĩisã, tɩ f na n yik n tʋm tʋʋm sẽn tolg n yaa faag n yaa yolyole?!

 

NEKR A NU N SOABÃ:

Yaa fo m yõor sẽn nong dũni la f tũud-a, togs-m wԑ! yaa dũni wã tʋʋm waooglem yĩng n kɩt tɩ fo basd tũudmã la f ka pʋʋsd pʋʋsgã tɩ pitẽ wã bɩ? bɩ yaa rɩtlã baoobã la a yɩɩrã n kɩt tɩ fo ka tõe n paam wakat n pʋʋsa? Togs-m wԑ! b naana foo dũni wã tãa yĩng bɩ, tɩ rẽ yĩng la fo sẽn rɩk f wakatã fãag n kõ-a wã bɩ?  bãng vẽeneg tɩ soglg wԑԑngẽ, fo yɩɩda bõn-naandsã fãa gill kԑpɩ. La f le bãng vẽeneg tɩ dũni vɩɩmã bõn-raabã paoong wԑԑngẽ, fo tõog la f pãng ka tõe n pẽneg liul ye. Bõe yĩng tɩ yel-kãngã pa kõt foo yam, tɩ fo bãng tɩ fo tʋʋmdã meng-mengã pa modg-m-meng la nidg-pãngã pʋgẽ wala rũngã, ayo, fo tʋʋmdã yaa sẽn na n yik n kẽn n bao hakɩɩk-vɩɩm sẽn ruumdi, tɩ f sã n sɩd yaa ninsaal sɩd-sɩda. La ba ne rẽ fãa, ad dũni tʋʋm nins fo sẽn gomd b yellã, b wʋsga fãa yaa tʋʋm-yaals sẽn ka nafd foogo, la a ka pak-foogo. la fo kẽesda f mengã a pʋgẽ ne minim-yaals n sãamd-a, n yaool n bas bũmb ning sẽn yaa tɩlԑ ne fooga, la a nafd fooga, la f sãamd f wakatã ne bãng-yaals sẽn pa tar yõodo, tɩ yaa wala fo na n vɩɩmda yʋʋm tusa. N sãamd f wakatã sẽn yaa yel-bedrã ne yel-yaals sẽn pa tar yõodo. Wala: ro-gilsã sẽn gilg Satirna[2] yaa wãn-wãn to?! Amerik noosã sõor yaa wãna?! tɩ yaa wala ãdsã bãngrã la sõdgã bãngrã na n kɩtame tɩ fo lebg nin-tɩrga!


[1]Yaa ligd yʋʋre

[2] Yaa ãd-bedr yʋʋre. a ne nansaaremd yaa “Saturne”




6. Page

Fo sã n yeel tɩ bũmb ning sẽn maand foo soagl tɩ fo basd pʋʋsgã la tũudmã pa yel-yaal-kãnsã, tɩ yaa vɩɩmã yԑl nins sẽn yaa tɩlԑ wã.

Sã n yaa woto, mam na n yeela foo: Fo sã n tʋmd tʋʋmde, t’a daar a yembr fãa yaood yaa tãma koabga, rẽ poorẽ, tɩ ned a yembr wa yeel foo: wa tu kaane tɩ minit piig pʋgẽ, f na n paama sãnem-pԑԑlg la zabargԑd[1] ligd sẽn ta leera koabga, fo sã n yeel nin-kãngã soab tɩ: “Ayo, mam ka na n wa ye, bal na n yɩɩ sabab tɩ b yãk tãma piig mam daarã yaood pʋgẽ, tɩ wa pa sek mam depãns-rãmbã maaneg ye” sik ka be tɩ fo mii yalemd ka-tԑk ning sẽn be paden-kãngã pʋga ye.

La woto bilgri, fo tʋmda f sadĩng-kãngã pʋgẽ fo depãns-rãmbã yĩnga, fo sã n bas wakat a nu wã, fo tʋʋmdã yõodã na n teka dũni wã nafa-rãmbã bal tãa, a pa na n tall yõod la bark ye, la fo sã n rɩk f vʋʋsgã la f peemsgã lԑԑrã n yao pʋʋsg ning sẽn na n yɩ sabab tɩ fo yõorã la f sũurã paam vʋʋsga, wakat-kãnga, fo na n paama sãnem-boy a yiib sẽn solge, sẽn yaa fo laahr nafa-rãmbã ko-nif-kẽeng la a sɩlfãnta wã, n paas f dũni nafa-rãmbã sẽn tar albarka.

Pipi sãnem baoorã: fo niya wã sã n manege, fo na n paama bõn-bundɩ wã la tɩɩs nins fãa fo sẽn kood f sadĩngã pʋga Wẽnnaam yʋʋrã yɩlgrã yel-sõmde[2].

Sãnem-baoor a yiib n soabã: bõn-naandg sã n rɩ bũmb sadĩngã pʋgẽ, zem tɩ yaa rũng tɩ yaa neda, pa rẽ bɩ yaa naaf tɩ yaa zõaaga, pa rẽ bɩ yaa raadeng tɩ yaa wagdre, a sẽn rɩ bũmb ninga yaa wala fo sẽn yãk n maan sãra, la rẽ yaa sẽn na n mik tɩ fo tʋma tʋʋmdã ne Rɩlgr-naaba yʋʋr la a yard pʋgẽ, la fo ning f mengã tʋʋm-tʋmd zĩigẽ, b sẽn rɩk-a soab tʋʋm t’a pʋɩ Wẽnnaam arzԑkã n kõ A bõn-naandsã.

Marsã bɩ wa ges ned ning sẽn bas pʋʋsgã sẽn lʋɩ bõn-kẽeng ning pʋga, la a sẽn kong arzԑk-kẽeng ninga sẽn ta to-to! Tɩ b na n mong-a sãnem-bao-kãnsã b yiibã, la yõod kãnsã b yiib nins sẽn paasd ninsaalã nonglem tʋʋmdã pʋga, la b kõt-a pãn-kԑgeng tʋʋmdã pʋga. La wakat-kãnga, ninsaalã na n lʋya bõn pʋgẽ, hal t’a nin-kẽoongã sã n paas fãa, la a sadĩngã tʋʋmdã yam-yiib sẽn paasde, tɩ yaams paamd-a, t’a wa tõe n yeele: mam ya n yaa bõe, maam la sẽn na n loog n bas dũni wã, la yaa bõe yĩng tɩ mam rogend m mengã musak-kẽeng kãngã?! Tɩ yɩ sabab tɩ kʋɩʋʋng yõk-a.


[1] Yaa sãnem yʋʋre

[2] Zĩ-kãngã yɩɩ kaoreng b sẽn wilg ned a sadĩng pʋgẽ, rẽ n kɩt tɩ b kõ-vẽenma a woto wã. (walldã)




7. Page

La ãmmaa pipi nedã, yẽ na n yeelame: m na n nidga pãng ne m halaalã baoobo, n paas m tũudmã, sẽn na yɩl n paas m yaoogã nuura, la m bĩng bũmb wʋsg m laahrã yĩnga.

 

Kõogre: Yaa foo yõore, bãng tɩ zaamẽ paam n yii fo nugẽ wã, fo le ka tar sebr me sẽn wilgd tɩ fo soo beoog ye, sã n yaa woto, bɩ f bãng tɩ fo vɩɩmã meng-mengã, yaa daar ning pʋg fo sẽn be wã, sã n yaa woto, bɩ f yãk daarã pʋgẽ ba ya lԑԑr a yembr n ning misrã pʋgẽ, pa rẽ bɩ pʋʋs-pĩirã pʋgẽ, sẽn yaa wala laahr kaoofr b sẽn maneg n dɩgla, tɩ rẽ yɩ arzԑk fo me sẽn bĩng f beoogã yĩnga.

La woto bala, bãng tɩ daar beoog sẽn vẽeg fãa, fo nengẽ la ned buud fãa nengẽ, yaa dũni-paall rignoore, rɩll fo sã n pa kõ wakatã, bɩ f bãng tɩ fo daar-kãng dũni wã looga ne lik la zu-beedo, n na n tɩ maan-kaset fo yel-wẽndã zug raohaani-rãmb dũni pʋgẽ, bal dũni-kãngã pʋgẽ, ned fãa tara a dũni daar fãa pʋgẽ, la dũni-kãng alhaalã bee ne nedã sũurã la a tʋʋmã sẽn yaa to-to wã, a bilgr yaa wala etaas-kẽeng sẽn be neere, sẽn vẽnegd minwoaar pʋgẽ, a kõbgã sã n yaa sabelle, a vẽnegda sabelle, a sã n yaa wɩɩlle, a vẽnegda wɩɩlle, a le tũuda a yalɩ wã sẽn yaa to-to, a sã n maneg tɩ ya saalle, a vẽnegda minwoaarẽ wã t’a yaa neere, a sã n le ka saall me, a vẽnegdame t’a ka be neer ye, yel-bõonesã fãa vẽnegda bԑd-bԑda.

Yaa foo yõore, ad fo me ya a woto bala, fo tedgda f dũni wã yalɩ ne fo sũurã la f yamã la f tʋʋmã la f pʋtẽerã, rɩll fo tõe n talla yel-kãngã n kɩt tɩ f dũni wã yɩ f kaset-sõngo, pa rẽ bɩ f kaset-wẽnga.

Fo sã n kõ pʋʋsgã wakatã, dũni-kãngã Naanda sẽn yaa na-wagellã yĩnga, a na n nuura fo dũni wã. Fo pʋʋsgã na n le yɩɩ wala limyԑԑr n yẽes dũni-kãngã likã fãa gilli, tɩ yaa wala fo niya-sõngã tẽka limyԑԑrã butõrã, tɩ fo yãnd marsã n bãng tɩ rãmbgã la teedg ning sẽn yaa wẽng la zu-beed dũni wã leebgã wakata, yaa bũmb sẽn maneg n tũnug tɩ tar võore. Le yaa tõog gaf sẽn tar maana-zulumsi, n kẽesd fo sũura nuura sẽn yi aaya-wagell kãngã nuura-rãmbã pʋgẽ ﴿اللَّهُ نُورُ السَّمَٰوَٰتِ والأَرْضِ﴾ (سورة النور:٢٤/٣٥) “Wẽnnaam la saasã la tẽngã nuura” (Sʋʋrat Al-nuur: 24/35), n vẽnegd fo daar ning fo sẽn kõ pʋʋsgã wakatã a pʋgẽ wã dũni wã ne nuura kãnga, n kɩt t’a maand kaset n sõngd foo ne a nuura wã.

8. Page

Gũus n ra wa yeel tɩ mam pʋʋsgã zĩig bee yԑ pʋʋs-kãngã taoore ye?

Bala, wala d sẽn mi tɩ tammar-tɩɩgã yamrã zãada tammar-tɩɩgã sɩf-rãmbã gilla, wala tammar-tɩɩgã meng sẽn zãad a mengã sɩf-rãmbã. La wala d sẽn mi tɩ welgr sẽn be a pʋgẽ yaa gũbgrã la welsgã bala, ad woto bala, nin-zaalsã wala maam ne foo pʋʋsgã tara pʋɩɩr nuura kãngã pʋgẽ –ba t’a sã n ka bãnge- wala wali-kẽeng buuda fãa pʋʋsgo, a le tara yel-soaandɩ hakɩɩk-kãngã pʋgẽ, ba tɩ fo minmã sã n pa ta be, la a vẽnegrã la a nuurgã yõsa taaba, wala nebã daragԑ-rãmbã sẽn yõs-taaba.

Wala d sẽn mi tɩ daragԑ-rãmb sẽn yõs-taab n be, sẽn sɩng ne tammar-tɩɩgã yamrã n tɩ tãag tammar-tɩɩgã mengã gilla, ad woto bala, pʋʋsgã me tõe n tara daragԑ-rãmb toor-toor sẽn yɩɩd woto, la hakɩɩk-kãngã nuura wã yẽgrã bee daragԑ-rãmbã fãa gill pʋgẽ.

 


اللَّهُمَّ صَلِّ وَسَلِّمْ عَلَى مَنْ قَالَ: «الصَّلاَةُ عِمَادُ الدِّينِ»

وَعَلَى آلِهِ وَصَحْبِهِ أَجْمَعِينَ.


Wẽnd na sall la a tɩlg ned ning sẽn yeel tɩ “pʋʋsgã yaa dĩinã zen-g-raoogo”

La a zak rãmb la a sahaabs fãa gilli