Masaall piig la a yembr n soaba
NAVIGATION
89. Page
Masaall piig la a yembr n soaba:
Hakɩka b vẽnegame la b sɩdg ne daliil-rãmb “Rasaa’ɩlʋn Nuura” pʋgẽ, n wilg liimaoongã tɩɩgã sẽn tar tɩ-bi-gũbgdum la tɩ-biis toor-zall sẽn ka-tԑka, wala Arzãna la zu-no-ruumdgã la Wẽnnaam yãaba tɩ-bilã, rẽ yĩnga, tõnd na n basa a vẽnegra ne “Sɩraagʋn nuura”[1].
Tõnd sẽn na n vẽneg “masaall piig la a yembr n soaba” sẽn be “tɩ-bil masaallã” pʋga sɩngrẽ wã, pa liimaoongã zeng-ra-gũbdsã tɩ-bil ye, ayo, yaa liimaoongã zeng-ra-gɩrsã sãnda tɩ-bi-bõonesã, sẽn tɩ yɩɩda, zeng-ra-gɩrsã wil-bõonesã tɩ-biis sãnda.
B yembre: Mam ra kota doaag raar a yembre, tɩ doaaga maana yaa: “yaa m Soaba, gũ-m n yi nebã la zĩn-dãmbã wẽngã, ne a Gibriil la a Mikaa’ɩl la a Ɩsraafɩɩl la a Azraa’ɩɩl lohorem la b sugsgu –tɩlgr be b yĩnga-” la wakat ning mam sẽn wa n pʋd a Azaraa’ɩɩl yʋʋra, tɩlgr be a yĩnga, nebã fãa sẽn yԑԑsd-a soab n rigda, la mam sẽn paam sũ-noog sẽn wat ne sũ-maagre, tɩ mam pẽg Wẽnnaam, la m maneg n sɩng a Azaraa’ɩɩl nonglem sɩd-sɩda –tɩlgr be a yĩnga-.
La d na n vẽnega yõod bilf sẽn yi malԑk-kãngã sẽn yaa sɩd-kũuna ne malԑksã zeng-raoog a yembra yõod-rãmbã pʋgẽ n wilgi.
B yembre: ad bũmb ning sẽn yɩɩd ne yõod la ligd-toog ninsaal nengẽ, la bũmb ning a sẽn maand yãbeed la a gɩbend n tɩ yɩɩd ya a yõora, la mam bãnga vẽeneg tɩ rɩk-a n sagl pãng la bas-m-yam soab nugẽ sẽn na yɩl t’a gũ-a n yi yeebg la sԑԑb la reema, wata ne zu-noog sẽn waooge, rẽ poorẽ tɩ malԑks nins sẽn gʋlsdb ninsaalã tʋʋma yell wa mam yamẽ wã, tɩ mam ges n mik tɩ b tara tɩ-biis sẽn noom wala tɩ-bi-kãngã.
B yembra: ad ninsaal buuda fãa ratame n gũus a gom-biisã la a tʋʋm-sõmsã ne nonglem n ka rat t’a menem ye, n gʋlsd-a pa rẽ bɩ a maan-a yɩɩl maa sĩnma, sẽn na yɩl n kɩt t’a ruum, sẽn tɩ yɩɩda sã n mik tɩ tʋʋm-kãnsã tara tɩ-bi-ruumds Arzãna pʋgẽ, t’a maand nonglem a zug wʋsgo. La ad malԑks a yiib nins sẽn be ninsaalã zẽgsẽ wã gʋlsmã, sẽn na yɩl n vẽneg-a n wilg-a ne wilgr sẽn duumda, la sẽn na yɩl n kõ a soaba keoor sẽn duumda, a maana maam zu-noog tɩ mam paam wʋm-noog sẽn tar yel-solemd ne-a sẽn ka tõe n togse.
[1] Yaa Rasaa’ɩlʋna gaf a yembr yʋʋre.
90. Page
La wakat ning welrã rabeem sẽn wa n weoog maama, tɩ dũni wã yԑla lebg wʋsg mam zuga, ne dũni wã rãmb sẽn welg maam n yi bũmb fãa sẽn be zĩid-n-taar vɩɩma pʋga, la b sẽn zãag maam ne m gaf-rãmb la m zo-rãmbã la m sõgen-dãmbã fãa gilla, la b zãag-m ne bũmb ning fãa sẽn kẽesd maam sũ-maagrã, zĩig pʋgẽ bal la sɩd-kũuna ne malԑksã tɩ-bil[1] a yembr sẽn wa n fãag maam, n kɩt tɩ mam vɩɩmã la m dũni wã manege, n pids-a ne malԑks la raohaani-rãmba, n kẽes sũ-noog mam vɩɩmã pʋgẽ, la a vẽneg n wilg tɩ menemdbã dũni wã pida ne rabeem la liks la bõne.
La wakat ning mam yamã sẽn wa n tagsd tɩ-bi-kãngã yel-noodã yell tɩ mam sũurã noome wã, la a sẽn paam sɩd-kũuna ne tẽn-tʋʋmbã fãa gillã -yolsg la tɩlgr be b yĩnga- tɩ-bil a yembre –wala tɩ-bil kãnga- n lembe, la zĩig pʋgẽ bal la mam sɩd-kũuna la mam kɩs-sɩda ne-ba sẽn kẽes nuura zãmaan kãnsa pʋgẽ n kõ maam, tɩ yaa wala mam vɩɩ ne nabiyaam-dãmbã fãa gill sẽn looga, la a yalg mam liimaoongã t’a gũbgi, la a ning nug-tiksa tusa yaoolem zãmaan nabiyaam a Mohammad –yolsg la tɩlgr be a yĩnga- sẽn wa ne liimaoong ninga zugu, la a yẽd soԑtãambã noyã, tɩ sʋkr wa mam yamẽ wã tɩ mam leok-a leokr sẽn tar pãnga, “gũudum-kosg” masaallã pʋgẽ. Sʋkrã waa mam yamẽ wã tɩ: Hal ba ne sẽn mik tɩ tɩ-biis la yõod sẽn noom sẽn ka-tԑk wala tɩ-bi-kãngã bilgri, la yõod-dãmb la nafa sẽn yaa yɩlem sõma n be yel-sõma wã pʋga, la ba ne yoalsdbã Yolsda segl-sõngã la A gũudmã ne ninbãan-zoeer tԑka sẽn be ne kãndgrã rãmb n sõngd-b la a kõt-b pãnga, yaa bõe yĩng tɩ menemdbã wind kãndgrã rãmb noor wʋsgo, ayo, sasa ninga menemdb pisi namsda kãndgrã rãmb koabga? Tɩ wa mam yamẽ wã –tɩ mam yaa sẽn be tags-kãngã zugu- Alkʋr’aana pãn-kẽeng sẽn zabd ne a soԑtãan sẽn yaa valeng wʋsga yam-yuus-yuusa, la a sẽn tʋmsd daliil-dãmbã la malԑksã la Wẽnnaam sõngrã, A naam zẽk yã, tɩ wat liimaoongã rãmb nengẽ wã.
Hakɩka “Rasaa’ɩlʋn Nuura” vẽnega yel-kãngã hɩkma wã ne daliil-kԑgenga, rẽ n so tɩ d na n kõ vẽenem-bilf sʋk-kãngã zugu.
[1] yõodo
91. Page
Yaa sɩda, etaas belem ka tõe n duum tɩ nin-wẽng sã n be n lamsd n dat n ning-a bugum ye, sasa ninga, sã n pa rap koabg n na n gũus-a, pa rẽ bɩ b kos sõngr ne tẽngã naabã, tɩ yaa wala sẽn mamsdb zakã yõogra yɩɩda neb koabga, bal zaka belma yaa tɩlԑ tɩ sard-dãmbã fãa la zeng-raadã la sabab-rãmbã fãa gill beẽ, la sart a yembr bal tãa kaalem wãada zakã, nin-wẽngã sã n lob mankẽs-bil a yembr tãa la zakã sẽn yõkd bugum n rɩ tẽma, yaa woto bal la ninsaan-soԑtãambã la zĩn-soԑtãambã wat ne sãang sẽn bedem faag-faaga.
Ad kaalmã la sãangã la wãabã yaa zunuub-rãmbã la yel-wẽnã fãa gill sũ-bilã la a yẽgrã. La kaalmã la sãangã solgda zũnuub-rãmbã la yel-wẽnã belem-vẽenega tẽngre, la nin-wẽnsã la nin-soԑtãambã la zĩn-soԑtãambã tikda yel-kãngã, n tar pãn-valeng n teegd pãn-kԑgeng sẽn ka tar tԑka, tɩ kɩt tɩ lebg tɩlԑ ne sɩdã la hakɩɩkã rãmbã, tɩ b lebsd b mens n kot sõngr Wẽnnaam nengẽ wakat fãa, la b zoet n zãagd-b n tʋgd Wẽnnaam nengẽ, la rẽ yĩng la Alkʋr’aana pirsd wakat fãa ne pirs-bԑd sẽn na yɩl n gũ-ba, la a kõt-b Wẽnnaam yʋy pis-wԑ la a wԑ wã sẽn manega, la a yiisd sagls sẽn kegem sõma, sẽn na yɩl tɩ b tabend la b yals b nao-bogd zut bԑԑb kãnsa taoore.
Tɩ hakɩɩk-bedr la yel-kẽeng sẽn tar rabeem yẽgr vẽneg leok-kãngã pʋgẽ, la yẽ me la woto: Sẽn mik tɩ Arzãna zãada belem-dũni-rãmbã fãa gill biisa, la a kɩtdẽ tɩ tɩ-bil ning dũni wã sẽn bula womd biis sẽn duumda, ad woto bala, Gԑhanma me bɩɩsda kaalmã biisi, sẽn na yɩl n wilg paoon-wẽng ning sẽn be kaalmã la saabã dũni wã sẽn tar rabeem tԑk-tԑka pʋga. La Gԑhanma sẽn tar rabeema tʋʋm sãnda, ya a yɩlg belem-dũni wã bõn-naandsã n yi kaalem-dũni wã rẽgda. La d ka na n yãg n kẽ yel-kãngã sẽn tar rabeema pʋgẽ mos-mosa ye. D na n wa vẽneg-a-la sẽn wate, tɩ Wẽnnaam sã n sake.
Rẽ poore, ad yõod bilf sẽn yi sɩd-kũuna ne malԑksã pʋgẽ, la a bilgr sẽn tar tõkr ne malԑk a Munkar la a Nakɩɩra, yaa wala sẽn wata: Ma me nengẽ, mam kẽe –ne tagsgo- m yaoog ning sik sẽn ka be tɩ m na n kẽ-a-la wala nebã fãa gilla, la wakat ning mam sẽn wa n be welgrã rebeem pʋga, tɩ tẽeb-wãagrã kɩt tɩ rãmbeem yõk maam yaoogã pʋgã, sẽn yaa yemblem bãns-ro-sẽk sẽn yaa lik n tar rabeem-waooda, tɩ mam ya m yembr tãa tɩ ned ka be ne maama, la zĩig pʋgẽ bal la malԑk a Munkar la a Nakɩɩr zãma wã neb a yiib sẽn tar albark sẽn lik mam nengẽ, n sɩng mam sʋksgo, tɩ mam yaoogã yalge, tɩ mam sũura paam laafɩ, tɩ mam yaoogã la m sũurã paam nuura, tɩ waoodã paam tɩbsgo, tɩ pesem-lees pak n tees yõy-dũni pʋgẽ, tɩ mam paam sũ-noog ne m sũura fãa gill ne alhaal-kãngã mam sẽn tags n yãnda, la zãmaan sẽn watã pʋgẽ m na n yãnd-a-la sɩd-sɩda, tɩ mam pʋʋs Wẽnnaam barka.
92. Page
La wala karem-bil ning sẽn karemd gʋlsg-noy la goam-wʋgb bãngrã sẽn wa n maan-kaalem karen-doogã pʋgẽ tɩ malԑk a Munkar la a Nakɩɩr wa sʋk-a tɩ “man rabʋka?” (fo soab la ãna?) t’a leok ne goam-wʋgb bãngra, n tẽed tɩ yẽ keta karen-doogẽ wã, n yeel tɩ: “man: yaa mubtada’, la, rabʋka: yaa habar” la a bas n yeel tɩ sʋk-kãngã yaa nana, sʋk-y-m sʋkr sẽn yaa toogo” t’a leok-kãngã maan malԑks a yiibã la yõyã sẽn be beenẽ wã laada, n le maan wali ning yaoog alhaal sẽn vẽneg a soab nengẽ t’a ra get yellã me laada, n kɩt tɩ Wẽnnaam yolsgã yõgemdẽ wã, tɩ yɩ sabab t’a paam tɩlgr n yi namsgã, ad woto bala, d sẽn kot yolsgã ned ning yĩnga, a Haafɩ Alli, ned ning sẽn yaa rao sẽn yaa gɩhaad zabd Rasaa’ɩlʋn Nuura yĩnga sẽn maan-kaalem wakat ning a sẽn wa n gʋlsdẽ la a karemd Tɩ-bil masaallã ne nonglem tԑk-tԑka, bãns-roogã pʋga, t’a leok malԑksã sʋksgã yaoogã pʋgẽ ne Tɩ-bil masaallã hakɩɩk-rãmbã, wala a sẽn leok bʋ-kaood roogẽ wã. La maam ne Rasaa’ɩlʋn Nuura karem-biisa me na n leoka sʋks-kãnsã sɩd-sɩda, zãmaan sẽn wat pʋgẽ ne Rasaa’ɩlʋn Nuura daliil-rãmba sẽn yaa vẽeneg n tar pãnga, wala d sẽn leokd-a rũnda ne yam pʋga, n kɩt tɩ b sak la b reeg-d bԑԑl-bԑԑl tɩ Wẽnnaam sã n sake.
Rẽ poorẽ, ad bilg-kɩdg sẽn kẽed ne dũni zu-noogã sẽn be sɩd-kũuna ne malԑksã pʋga, yaa wala sẽn wata: Wala bi-bilf sẽn karemd a kaorengã sẽn gomd liimaoongã yella, fɩghɩ wã bãngrã pʋga, sẽn yet a to wã sẽn be a nengẽ n kʋmdẽ la b wiisd a ma-bi-kɩdgã kaalem sabab tɩ: “Ra kʋm ye, bas kʋkʋmã la f pʋʋs Wẽnd barka, ad fo ma-biigã kẽnga Arzãna pʋgẽ n tɩ lagem malԑksã. A gilgda beenẽ n maand wʋm-noog n yɩɩd tõndo, a yɩgda a pʋgẽ wala malԑksã, a na n le gilim n gesa zĩisã fãa gill beenẽ” tɩ gom kãnsã wẽnems bi-bilf ning sẽn da kʋmda wã kʋkʋmã tɩ lebg no-yõgeng la sũ-nooga, la woto bala ma me yaa wala bi-bilf kãngã bal kԑpɩ, mam paama sũ-sãams a yiib sẽn zabd sõma, waood kãngã pʋgẽ:
A yembrã: yaa mam ma-biigã biiga a Fʋ’aad kaalmã sũ-sãanga, wẽnd na yols-a, ned ning sẽn dɩka taoor karen-do-bԑda pʋga, la Rasaa’ɩlʋn Nuura hakɩɩk-rãmbã sẽegra pʋga.
93. Page
La yiib n soabã: yaa mam tãoã sẽn yaa bãngdã kaalmã sũ-sãanga, yʋʋr sẽn boonda t’a “Haanima”, rẽ t’a ra kẽnga higiimd maanego, tɩ kũum nen-soabg paam-a a tawaafa maaneg wakat t’a maan-kaalem, la mam rog-pẽts a yiib kãnsã kaalmã sẽn wa n kɩt tɩ mam kʋmd wala a Abdʋl Rahmaan kũuma -Wẽnd na yols-a- d sẽn da tẽeg-a soab yella “Nin-kẽem masaallã” pʋga, sẽn kɩt tɩ mam kʋma, mam yãnda ne liimaoongã nuura, ne yam la sũuri, t’a “Fʋ’aad” sẽn yaa bi-bilfa, la a “Haanim” sẽn yaa pʋg-sõngã, yaa malԑksã la hʋʋrʋn ãyen poksa n lebg b zo-rãmba, la b yiiba tɩlgame n yi dũni wã mosɩɩb la a zũ-nuub-rãmbã, tɩ mam sũ-sãangã sa tɩ lebg sũ-noog tԑk-tԑka, tɩ mam pʋʋs-b yiiba ne b zu-noogo, la m pʋʋs m ma-biigã Abdʋl Magiid sẽn yaa Fʋ’aad saambã me ne a zu-noogo, la m pʋʋs m menga ne m zu-noogo, la m pʋʋs Wẽnnaam sẽn yaa yolsdbã Yolsdã barka. La hakɩka b gʋlsa woto kaanẽ, sẽn na yɩl tɩ nebã tẽegd n kot yolsg b yĩnga, Wẽnd na yols-ba.
Ad geelgã la magbã fãa gill sẽn be Rasaa’ɩlʋn Nuura pʋga vẽnegda liimaoongã tɩ-biis nins sẽn yaa dũni la laahr zu-noogã zĩiga, la a kõt-kibar tɩ muumin buud fãa liimaoong na n kɩtame t’a paam zu-noog sẽn duumdi, la a na n le kɩtame t’a wome, bal limaoongã tɩ-bi-bԑd vẽnegda vɩɩmã zu-noogã la a wʋm-noogã dũni kãngã pʋgẽ, la a na n vẽnega sõma.
Hakɩka mam gʋlsa liimaoongã tɩ-biis a nu “gomd pis-tã la a yembra” baasgẽ, wala “saag-rʋʋgrã tɩ-bila”, la m gʋls liimaoongã tɩ-biis a nu a pʋgẽ -tɩ yaa bilgri- “will a nu n soaba[1]” pʋgẽ, sẽn be “gomd pisi la a naas n soaba” pʋga, la hakɩka d yeela sɩngrẽ wã tɩ: Wala sẽn mik tɩ zeng-raoog fãa sẽn yi liimaoongã zeng-raadã pʋgẽ tara tɩ-biis toor-toor sẽn yaa wʋsg sõma wã, pa rẽ bɩ pʋs n ka-tԑka, woto bala, ad tɩ-bil a yembr sẽn yi a tɩ-biis wʋsga pʋga yaa Arzãna menga, la a yiib n soab yaa zu-no-ruumdgã, la a tãab n soaba pa rẽ bɩ sẽn yɩɩd ne nooga yaa Wẽnnaam yãaba, A naam zẽk yã. La hakɩka b vẽnega liimaoongã tɩ-biis sãnda, sẽn kẽed ne dũni la Laahr zu-noogã, mak-n-ges ning sẽn be “gomd pis-tã la a yiib n soaba” pʋga, vẽnegr meng-menga.
94. Page
Ad daliil-rãmb nins sẽn wilgd tɩ “sɩd-kũuna ne kordgã” zeng-raoogã tara tɩ-biis wʋsg dũni-kãngã pʋga, b yembr yaa koe-kãngã "مَن آمَن بالقدر أَمِنَ من الكَدَر" (ned ning sẽn kõ-sɩd ne kordgã, a soab tɩlg n yi vɩɩmã mosɩɩba) sẽn yaa yel-bũnd n yɩlemd nebã fãa noyẽ wã, la hakɩka b vẽnega tɩ-bi-bԑdã yembr ne bilg-sõng “kordg masaallã” baasgẽ, la bilgrã yɩɩ ne rap a yiib sẽn na n kẽ etaas sẽn be neer sadĩng pʋgẽ.
Hal ba mam mengã vɩɩmã pʋgẽ, mam yãndame n bãng ne mams-n-gesga, tɩ sɩd-kũunã ne kordgã kaalmã sãamda dũni vɩɩmã zu-noogã. Mam ra yɩɩme tɩ mam sã n tũnug sɩd-kũuna ne kordgã pesem-lԑԑgẽ n ges mosɩɩb-bԑdã, la mam sẽn mikd tɩ mosɩɩbã boogda sõma, tɩ mam ra sʋkd m meng n getẽ, yaa wãn-wãn la ned ning sẽn ka kõ-sɩd ne kordgã tõogd n vɩ.
La hakɩka b kõo vẽenem bilf sɩd-kũuna ne malԑksã zeng-raoogã tɩ-bil a yembr zug “makaam a yiib n soabã” pʋgẽ, sẽn be “gomd pisi la a yiib n soabã” pʋga, wala sẽn wata:
Ad a Azaraa’ɩɩl –tɩlgr be a yinga- goma ne Wẽnnaam, A naam zẽk yã, n yeele: ad Foo Wẽnnaam yembsã na n yeelame tɩ mam yaa nin-wẽnga, la b na n kũm-n-taala maam, yõora reegrã wakato, tɩ b leok-a n yeele: M na n maana bãasa la mosɩɩb-rãmbã tɩ yɩ ludg ne fo tʋʋmdã, tɩ M yembsã kũm-n-taal-b la b bas-fo.
A Azaraa’ɩɩl –tɩlgr be a yĩnga- tʋʋmdã me yaa ludg wala lud-kãngã, sẽn na yɩl tɩ kũm-n-taalgã sẽn yaa sãanga ra ta Wẽnnaam ye, A naam zẽk yã, bal pa ned buud fãag n tõe n yãnd hɩkma wã la yolsgã la neermã la maan-neerã sẽn be kũumã pʋga ye, a geta vẽenega bal n tõdgdẽ, la a bas n sɩng kũm-n-taalga. Yaa woto yĩng la a Azaraa’ɩɩl –tɩlgr be a yĩnga- lebg ludga, sẽn na yɩl tɩ kũm-n-taalg kãngã sẽn yaa sãanga ra wa tees Yolsg-naaba sẽn ka-tԑka ye. La woto bala, ad malԑksã fãa gill tʋʋma, pa rẽ bɩ sabab-vẽenesã fãa gill tʋʋma, yaa ludg ne sobendã zɩslem, sẽn na yɩl n gũ Wẽnnaam tõogã zɩslmã la a yɩlemdã la a yolsgã sẽn gũbga, yԑl nins pʋg b sẽn ka ne a neermã la b ka mi a yõodã, la a ra yɩ zĩig sẽn na n tik n tõdg ye, tɩ Wẽnnaam tõogã tʋʋma ra wa vẽneg yԑl nins nebã sẽn get tɩ yaa yel-wẽns la yel-yaalsa pʋgẽ ye, la sɩd la hakɩka, Rasaa’ɩlʋn Nuura sɩdga ne daliil-dãmb sẽn ka-tԑk n wilg tɩ sabab ba a yembr ka tar tʋʋmd sɩd-sɩd ye, a le ka tar tõog ba a yembr n tõe n wa ne bũmb meng ye, la wẽn-yembgã tãmpõ-rãmb nins bũmb fãa gill sẽn zãada, vẽnegda woto vẽnegr sẽn tar pãnga. Ad naanegã yaa Wẽnnaam a yembr tʋʋmde, A naam yɩ yɩleng n zẽke, la sabab-rãmbã yaa ludb bal la b tʋʋmde, la naanegã me leb n ka be bõn-naands nins sẽn yaa yamã rãmba nusẽ ye, wala malԑksa bilgri, b ka tar tʋʋmd n zʋʋg b sẽn naan-b tʋʋmd ning yĩnga ye, la tũudum tʋʋm-tʋmdɩ kõbg sãnda, b sẽn boond tɩ bao-kɩdga[1], a yam-yãk-gɩrgã ka tõe t’a naan bũmb ye.
[1] كسب جزئي
95. Page
Yaa sɩda, ad yamã gesg pʋgẽ, ziirã la zɩslmã kɩtdame tɩ sabab-rãmbã na yɩ ludg ne tõogã lebg tɩlԑ, la wẽn-yembgã la ahdɩya[1] wã kɩtdame tɩ sabab-rãmbã ra tall tʋʋmd sɩd-sɩda yɩ tɩlԑ.
Wala malԑksã la sabab-vẽenes nins b sẽn tar n tʋmd yel-sõma wã la naanegã pʋga sẽn gũud sobendã tõogã n yi koeegr la wẽgda, yԑl nins b sẽn ka ne b neerma pʋga, tɩ rẽ yaa sabab tɩ Wẽnnaam yʋʋra paamd yɩlgra, ad woto bala, zĩn-soԑtãambã la nin-soԑtãambã, la teed nins sẽn namsd nebã b sẽn tar n tʋmd yel-wẽnsã la kaalmã pʋga yԑsa tɩlgda Wẽnnaam tõogã n yi alkaool-yidgr sɩfa, la tõdg-ziri wã, la sẽn na yɩl t’a ra yɩ kũm-n-taalg zĩig ye. La yaa ne woto la b sõgend Wẽnnaam sobendã t’a tɩlgd n yit yõsgr ning fãa sẽn be dũni-kẽengã pʋga, bal yõsgrã fãa gill yẽgr yaa kaalmã la tõogã kaalmã, la sãangã la pãn-komsmã -la yel-kãnsã yembr fãa yaa kaalem- la kaalem-tʋʋm nins sẽn ka tar belma, la yel-kãnsã yaa soԑtãandem la nin-wẽndlem lutga, n lebgd tudgrã fãa gill yẽgre, n deegd kũm-n-taalga sẽn segd ne-a wã a zugẽ, n lebg Sɩd-naab yʋʋra yɩlgr sabab-rãmba, A naam zẽk yã, ne sẽn mik tɩ yel-wẽnsa la kaalma la sãanga tʋʋm ka baood pãng la tõoga, tʋʋm-kɩdg la pãng bilfu, pa rẽ bɩ bas tʋʋmd n ka tʋm wata ne kaalem la wãab la sãang sẽn bedem sasa ninga, tɩ nebã tẽed tɩ sẽn tʋmdb yel-wẽnã yaa tõog rãmba, la hakɩk pʋgẽ, b ka tar vũun ba a yembr rɩlla kaalma bala, b le ka tar pãng ba a yembr me sã n ka tʋʋm-kɩdg tʋʋm ye, la tʋʋm wẽn-kãnsã yita kaalmã pʋgẽ, rẽ n so tɩ nin-wẽn-kãnsã n yaa tʋʋm-tʋmdba meng-menga, b sã n yaa yam rãmba b segda ne namsga. Sã n yaa woto, ad nin-wẽnsã n yaa yel-wẽna tʋmdb meng-menga. La tʋʋm-sõmsã la yel-sõmsã sẽn yaa bũmb sẽn be wã yĩnga, ad pa nin-sõmsã n yaa tʋmdba meng-meng ye, ayo, b yaa tʋʋm-sõmsã la yel-sõmsã reegdba, n reegd Wẽnnaam neema wã. La b sẽn na n paam b tʋʋma yaooda, yaa Wẽnnaam yɩɩdlem t’a kõt-ba, la Alkʋr’aan-wagella vẽnegda maana-kãngã n wilgd ne aaya-kãngã
﴿مَا أَصَابَكَ مِنْ حَسَنَةٍ فَمِنَ اللهِ وَمَا أَصَابَكَ مِنْ مُصِيبَةٍ فَمِن نَفْسِكَ﴾. (سورة النساء: 4/79). (Sõng ning sẽn paam fooga fãa gill yii Wẽnnaam nengẽ, la wẽng ninga sẽn paam fooga yii fo mengã nengẽ)
[1] Yaa Wẽnnaam tõog sẽn be bõn-naandg fãa zug tɩ ka wẽnd a to ye.
96. Page
Gilbu: Wakat ning belem-dũni-rãmbã la kaalem-dũni-rãmbã sẽn wa n takd taab la b womd biis sẽn yaa Arzãna la Gԑhanma, la wakat ning belem-dũni-rãmbã fãa gill sẽn wa n yetẽ tɩ: " الحمد لله" "الحمد لله" “alhamdʋ lillaahɩ” “alhamdʋ lillaahɩ” tɩ kaalem-dũni-rãmbã fãa gill yetẽ tɩ "سبحان الله" "سبحان الله" “sʋbhaanal laahɩ” “sʋbhaanal laahɩ” wã, la wakat ning malԑksã sẽn wa n maan tak-n-taar ne soԑtãambã, tɩ yel-sõma wã me ne yel-wẽnã takd taaba, tɩ bãngrã ne yam-yuus-yuusã me takd taab sũurã poorẽ ne tak-n-taar lallʋwa sẽn gũbga, zĩig pʋgẽ bala, la sɩd-kũunã ne malԑksã tɩ-bil a yembr sẽn vẽnege, tɩ yellã paam tɩɩm, tɩ dũni-kẽengã sẽn yaa lika paam vẽenem, tɩ aaya-kãngã:
﴿اللهُ نُورُ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ﴾ (سورة النور: 24/35) (Wẽnnaam la saasã la tẽngã nuura) nuura wã kõ tõnd vẽenem, n kɩt tɩ tõnd lemb tɩ-bil kãngã noosmã gilli.
“Gomd pisi la a naas n soaba” la “Gomd pisi la a wԑ n soaba” sẽn vẽnegdb Alɩf-rãmba karaama wã wilga a tɩ-bi-bedr a yembre, la b sɩdg malԑksã belmã la b tʋʋma ne sɩdgr sẽn tar pãnga.
Yaa sɩda, ad sobend sẽn tar yolsg zɩslem ratame n wilg a meng la a maan a menga nonglem dũni-kẽengã ween-vɩɩsã fãa pʋga, la bõn-kɩdg la bõn-bedr fãa pʋga, la bõn-naandsã kõbg a yembr fãa pʋga, la sik ka be tɩ yaa tɩlԑ n le yaa waagib tɩ b reeg a ziir-kãngã la yols-kãngã, la wilg-m-meng kãngã, la maan-m-meng nonglem kãngã, ne tũudum sẽn bedem la sẽn gũbg ye, tɩ yamã la sũyã yaa sẽn pid ne bark-pʋʋsg la yʋʋr yɩlgre, la ned ka tõe n dɩk tʋʋm-kãnsã n taas bõn-koeemsã sẽn ka tar yamã, la dũni-kẽengã yel-bԑda rɩlla malԑksa, ne sẽn mik tɩ b sõora ka tar tԑka, la ned le ka tõe n tʋm sobendã naama tʋʋm-zɩsda a ween-vɩɩsa fãa pʋgẽ, wala yĩngr la tẽngre, la tẽn-gõngã tẽngr la a yɩnga, rɩlla malԑksã.
97. Page
Ad filozofɩ-koԑԑngã sẽn ka tar yõora lallʋwa-rãmba getame tɩ tẽn-gõngã naanegã la tẽn-gõngã yalɩ wã yaa bũmb sẽn yaa lik n tar rabeem wʋsgo, la tɩ-bi-kãngã yaool n kɩtame t’a yaa bũmb sẽn tar nuura la nen-yubsgu, ne sẽn mik tɩ tẽn-gõnga yaa malԑks a yiib b sẽn boond tɩ Saor la Hʋʋt n tʋk-a wã, rat n yeel tɩ ya b yiiba n gũusd-a, ne sẽn mik tɩ b yiis-a-la Arzãna pʋga, n kẽ a pʋgẽ n yiis bõn-kãngã la laahr hakɩk-kãngã b sẽn boond tɩ pĩigã sẽn yaa tẽn-gõngã ruumgã yẽbgr kugra, sẽn wilgd t’a pʋɩ-sʋk na n lebga Arzãn sẽn ruumda, rẽ yĩng tɩ b maan pĩigã tɩ yaa malԑk a Saor la a Hʋʋt tikr zĩiga, la gom-kãngã waa Banii Ɩsraa’ɩɩl nabiyaam-dãmbã sẽn looga hadiis-rãmbẽ. A yaa hadiis b sẽn deeg a Abaas biig nengẽ (Wẽnnaam yard be a yĩnga). La bʋko, kaoosg pʋgẽ, la nebã wʋsgã sẽn tẽed t’a yaa hakɩka yĩnga, gom-yɩleng kãngã la wõnes-kãnga rɩka sʋʋrg a to sẽn ka sakd ne yam ye.
Sẽn mik tɩ malԑksã bee tẽn-gõngã tẽngr la kugã pʋg la tẽngã sãntra pʋga, wala b sẽn be sebgã pʋga, sik ka be tɩ b ka tar tʋlsem ne kugr la Hʋʋt la Saor sẽn tar yĩis meng-meng sẽn na tall n teeg tẽn-gõnga t’a yals ye.
La bilgri: ad tẽn-gõngã yɩlgda Wẽnnaam yʋʋra ne bõn-naands kõbg toor-toor sẽn be tẽn-gõngã pʋga sõore, la ne zɩlma sõor sẽn ta kõbg a yembr fãa bõn-naands sõore, la a yɩlgd Wẽnnaam yʋʋr ne masĩn-dãmb sõor sẽn ta bõn-naands kãnsã yĩn-wila la b vãada la tɩ-biisã sõore, rẽ n so tɩ sik ka be tɩ b bobl-a-la ne malԑk sẽn tar zut tus-pis-naas ye, tɩ zug fãa tar zɩlma tus-pis-naase, tɩ zɩlemd fãa yɩlgd Wẽnnaam yʋʋra noor tus-pis-naase, sẽn na yɩl n wẽnems tũudum-kãngã sẽn yaa rog-ne tũudum sẽn ka tagsd-la-maandẽ wã, tɩ lebg bãngr la minim tũudum, n yaool dɩk-a n kõ Wẽnnaam, wala sɩd-soaba, yolsg la tɩlgr be a yĩnga, sẽn kõ kibar hakɩɩk-kãngã zuga.
La ad malԑksã naanegã yalɩ sẽn tar yel-solemda, wala malԑk a Gibriil bilgri, tɩlgr be a yĩnga, sẽn taasda wahɩ wã, la a vẽnegd tõkr ning sẽn be nebã sẽn yaa dũni-kẽengã naanega yõod sẽn yɩɩd ne sõmblma ne b Soaba sʋka, la malԑk a Ɩsraafɩɩl la a Azaraa’ɩɩl –tɩlgr be b yĩnga- sẽn tʋmdb Naanda wẽnnaamdem tʋʋmã, A naam yɩ wagell n zẽke, bõn-naandsã yikrã la b vʋʋgrã la b tʋʋmã saasgã ne kũumã pʋga, yel-kãnsã n yaa yԑl nins sẽn yɩɩd ne bedlem la keglem bõn-vɩɩsã dũni pʋga, la b get a yell ne tũudum.
98. Page
La malԑk a Mikaa’ɩɩl –tɩlgr be a yĩnga- sẽn geta, ne minim la bãngre, bark-pʋʋsg kõbg toor-toor ning bõn-vɩɩsã sẽn pʋʋsd Yolsg-naaba maan-neerã sẽn be rɩtlã pʋga, rɩtl ning sẽn yaa yolsga kõbg sẽn yɩɩda ne bedlem la yalem la noosma, la a gũud-a wã. Mam yetame tɩ malԑksa naanegã ne yalɩ-kãnsã sẽn tar yel-solemd wʋsga, la ad yõyã ruumgã, sɩd-sɩda, yaa sobendã naamã la a zɩslmã tʋʋma. Malԑk-kãnsã belma, la b yembr fãa zãma toor-toora belma, yaa yell sẽn yaa sɩd-sɩd tɩ sik ka be a pʋgẽ ye, wala tõoga la bedlmã belma sẽn yaa vẽeneg dũni-kẽengã pʋgẽ wala wĩntoogã. Bɩ y mak malԑksã hakɩɩk-rãmbã sẽn kella ne yel-kãngã n gese.
Yaa sɩda, ad Tõog-naab sẽn yaa zɩslem la neerem soaba, sẽn naana bõn-vɩɩs kõbg tus-kobs-naas tẽn-gõngã zuga, pa rẽ bɩ sẽn dɩkda hal ba bõn-kɩdg n naand yõyã ka-tԑka, n tall-b n me ween-vɩɩsa fãaga, la A kɩt tɩ b yeel tɩ "ما شاء الله"“Maasaa Allaah” "بارك الله"“Baarakal laah” “Sʋbhaanal laah” A naanega yel-soalma zuga, la a kɩt tɩ rũm-bõonega yetẽ tɩ: "الحمد لله"“Alhamdʋ lillaahɩ” la "الشكر لله"“Sʋkrʋ lillaahɩ” la "الله أكبر"“Allaahʋ akbar” A yolsga maan-neera pʋga, sik la sãmbs ka be t’A naana zĩidb la raohaani-rãmb sẽn zemsd ne saasã pʋgẽ zĩig ye, tɩ b yas ne Wẽnnaam tũudum n ka kɩɩsd-A ye, la A le tall bãmb me n me saasã. La A ka bas zĩig a pʋgẽ tɩ ya vɩʋʋg ye, la A naan malԑks kõbg toor-toor sẽn yɩɩd rũmsã zãma sõma, ne sẽn mik tɩ sãnda yaa bõoneg-wʋsg n zombd sa-koomdã pa rẽ bɩ sa-pɩlemdã, n pẽgd Wẽnnaam naanegã la a yolsgã ne a zɩlemda, tɩ b sãnda zao ãd-kẽndsã zug n zẽk a koԑԑg dũni-kẽengã pʋgẽ n vẽnegd a tũudmã n wilgd dũni wã rãmb ne takbɩɩr la tahliil maanega, Wẽnnaam sobendã zɩslma la a ziira la a zẽkra yĩnga.
Yaa sɩda, ad saasẽ gaf-rãmbã la a dĩin-dãmbã fãa gill sẽn zems-taab noor a yembra, hal m yaab a Adam wakatẽ –tɩlgr be a yĩnga- ne malԑksã belma la b Wẽnnaama tũudmã, la b sẽn dɩkd yẽosgã la sõasgã sẽn zĩnd malԑksa ne nebã sʋk zãmaan fãa pʋga n tosgd ne tawaatʋr[1] wʋsg-wʋsga, yaa bũmb sẽn sɩdgd malԑksã belmã la b sẽn tar tõkr ne tõnda, ne sɩdgr sẽn tar pãnga, wala d sẽn mi sɩd tɩ Amerik ninbuiidã beeme la d yaool n ka yã-ba.
[1] Yaa zãma ka tԑk sẽn na n wa ne kibar tɩ yõs-taab ka be a pʋgẽ. (lebgda)
99. Page
Bɩ f wa mosa! wa tũnug liimaoongã nuura n ges tɩ-bi-bedr a yiib n soabã la f lemb-a, la f ges a sẽn met dũni-kẽengã ween-vɩɩsã fãa to-to, la a nagsd-a n wẽnemsd-a t’a lebgd mis-kẽeng la tũudum zĩ-kẽenga, n vẽnegd-a n wilgd ninsaal t’a yaa dũni-kẽeng sẽn tar vɩɩm la yĩn-wʋmdɩ la vẽenem la nen-yubsg la noosma, tɩ pa wala filozofɩ wã la bãng-yookã sẽn vẽnegd-a n wilgd ninsaalã t’a yaa dũni-kẽeng sẽn yaa kɩɩng la waood la lik n tar rabeema ye, n kɩt tɩ liimaoongã rãmb paamd vɩ-ruumdgã tagemsa noosem hal ba dũni-kãngã pʋga, ned fãa wʋm-noog zemsda a liimaoongã tԑka.
Baasgo: wala Naanda yemblma, A naam zẽk yã, la A tʋʋma kẽnesgã, la A naanegã la A sobendã la A naanegã yalɩ wã la A zɩslmã sẽn moond ne bõn-naandg fãa -b kɩds la b bԑda- alhaal zɩlemd n wilgd Wẽnnaam tõogã belma, la A yʋʋrã belma, la hɩkma wã la naanegã belma, dũni-kẽengã fãa gill pʋga, ne waahɩdɩya[1] la Ahdɩya[2] wã tagemsa, woto balla, Wẽnnaam naana malԑksã n ning zĩig zãnga, n kɩt tɩ b maand “Sʋbhaanallaahɩ” n tũud Wẽnnaam, bũmb ning bõn-naandg fãa sẽn maand ne a alhaala zɩlemd tɩ ka yɩ ne yals n tagsa. La malԑksã ka kɩɩsd Wẽnnaam saglsã abada, la b le ka tar tʋʋmd a to n zʋʋg Wẽnnaam yĩng tũudmã ye, b le ka kẽesd nug bũmb pʋgẽ tɩ ka yɩ ne Wẽnnaam saglg ye, ayo, b pʋs n ka tõe n sugs ned rɩlla ne Wẽnnaam yarda, ad sɩd-sɩda, b tara sɩf ning sẽn be aaya-kãnsã maana wã pʋga
﴿عِبَادٌ مُكْرَمُونَ﴾ (سورة الأنبياء: 21/26)
(sʋʋratʋl Anbɩyaa’ 21/26)(Yaa Wẽnnaam yembs A sẽn waooge)
﴿يَفْعَلُونَ مَا يُؤْمَرُونَ﴾ (سورة التحريم: 66/6)
)b tʋmda bũmb ning b sẽn sagl-ba( (sʋʋratʋ Tahrɩɩm 66/6)
[1] Yaa Wẽnnaam tõogã sẽn be bõn-naandsã zug n wilgd tɩ naanda ya a yembre.
[2] Yaa Wẽnnaam tõogã sẽn be bõn-naandg fãa zug tɩ ka wẽnd a to ye.


