Vẽenem ning alkʋr’aana sẽn kõ gԑhanmã yella zuga

51. Page

VẼENEM NING ALKƲR’AANA SẼN KÕ GԐHANMÃ YELLA ZUGA

Ad vẽneg-rãmba Alkʋr’aana sẽn vẽneg sẽn kẽed ne Gԑhanmã yella yaa vẽeneg kʋɩra, hal n ka tol n bas baa bũmbr sẽn le rat vẽnegr ye. La tõnd me na n vẽnega masaala saar sẽn saasd yel-gẽdem-bõones sãnda, koԑԑg-koԑԑga, la d bas b welsga n kõ Rasaa’ɩlʋn Nuura.

Pipi masaal-zulungã: Ad Gԑhanem bugmã rabeem ka saasd ninsaalã sɩd-kũunã noosma b sẽn togs sẽn loogã ye, bala, Wẽnnaam yolsgã sẽn ka-tԑka yeta ned ning sẽn yԑԑsda wã: “Wudg n wa m nengẽ ka, wa loog n kẽ tuubgã rignoorẽ”, hal tɩ Gԑhanma belem ra wa maan-f rabeem ye, a na n pʋs n kɩtame tɩ f bãng Arzãna wʋm-noog sõma, la a maan n dol fo yĩnga, la bõn-naandsã sẽn ka-tԑk b sẽn wẽg-b rãmb hakԑ-rãmba fãa yĩnga, la a maag y sũuri, n maan-y zu-noog rãmba.

La ba tɩ fo bõra menengã pʋgẽ n ka le tõe n yi, ad Gԑhanem bugmã belem n ket n são kũ-ruumdgã noor tusri, ad-a le yaa yolsg ne kɩfen-dãmba bilfi, bal ninsaalã – ba ne rũm-bõonesã fãa- maanda wʋm-noog ne a rog-pẽtsã la a koambã la a zo-rãmba zu-noog la b wʋm-noog maanego, n paamd sũ-noog bilf ne rẽ.

Yaa foog a sẽn tõdga Wẽnnaam belem, mosa, fo menengã yĩnga, maa tɩ f na n kii zãng n ka le yiki, pa rẽ bɩ f na n kẽe bugmã. La ki-zãng-n-ka-le-yik sẽn yaa wẽng gillã, a na n yõoga fo yõorã la f sũurã la ãdem-biilmã yõogr sẽn yɩɩd Gԑhanma bugum noor tusa, bala fo zo-rãmba la f rog-pẽtsã fãa gill la fo buudã la f koambã –neb nins zu-noog sẽn noogd fo sũurã, tɩ b belma noom fooga- na n kii zãng n lagem foo.

Bala, Gԑhanma bugum sã n da ka be, Arzãna me ka naan n zĩnd ye, bal fo kɩfendã yĩng kɩtame tɩ bũmb fãa gill be kaalem pʋgẽ. La fo sã n kẽ bugmã n kell n pa belmã tiir pʋgẽ, fo zo-rãmbã la f rog-pẽtsã, ĩmmaa tɩ b na n zĩnda Arzãna pʋgẽ ne sũ-noogo, pa rẽ bɩ b na n paama yolsg bilf belmã pʋgẽ. Sã n yaa woto, sẽn wa n yaa alhaal ning fãa, yaa tɩlԑ tɩ f yãk Gԑhanma belem, bala Gԑhanma kõom tõdgr yaa kaalmẽ kẽnd sakre, a le yaa zo-rãmb nins sẽn ka tar sõora zu-noog kaalem sakre.

Yaa sɩda, sã n yaa ne Gԑhanma, ad-a yaa tẽng sẽn be, sẽn tar rabeem, n tar ziiri, n tʋmd bãns-roog tʋʋma, ne manesem sẽn tar bʋʋd-minim la tẽeg-tɩrga, Na-wagella yĩnga, belmã sẽn yaa sõma gilla tiir pʋgẽ, a le tara tʋʋm a taab sẽn ka yɩ ne bãns-roog tʋʋma ye, la a le tar hɩkma-rãmb wʋsg la sõgneg-rãmb sẽn tar tõkr ne kellg duni wã, a le yaa bõn-vɩɩs wʋsg zak-kẽenga, wala zabaaniyat koambã[1].


[1] Yaa malԑgs nins sẽn tʋmd Bugmã pʋga.




52. Page

Masaal-zulung a yiib n soaba: Ad Gԑhanma la a nams-kԑgengã belem ka rigd yolsgã sẽn ka-tԑkã la tẽeg-tɩrgã sẽn yaa hakɩɩkã la hɩkma wã sẽn ka tar maan-n-zʋʋka belem ye, ayo ad yolsgã la tẽeg-tɩrgã la bʋʋd-minmã n wat ne Gԑhanma belmã. Wala wẽgd sẽn wẽg neb tus-ka-tԑk namsgo, la we-rũng sẽn halak we-rũms kobs kʋʋb sẽn yaa yolsg tusa ne b sẽn wẽg-b rãmba, tẽeg-tɩrg pʋgẽ wã, la wala wẽgdã bas-n-ka-namsa la we-rũngã bas-n-ka-kʋ wã sẽn yaa wẽgd noor koabga ne nin-valems kobs zug  ned a yembr yolsg yĩnga –tɩ yaa bũmb sẽn ka segda- ad woto bala, kɩfr ning sẽn kẽe Gԑhanem bãns-roogã n lagem Gԑhanem koambã yaa bũmb sẽn segde, wala aayarã sẽn sõog nug n wilga :

﴿إِنَّ اللّهَ لاَ يَغْفِرُ أَن يُشْرَكَ بِهِ﴾ (سورة النساء: 4/48)

(Ad Wẽnnaam ka yaafd tɩ b sã n maan lagem-n-taar ne-a ye) (Annisaa’ :4/48), a sẽn kɩɩs n maan-n-zʋʋg Wẽnnaam yʋyã zuga yĩnga –ne a kɩflmã sẽn ka tԑka- la a sẽn maan-n-zʋʋg bõn-naands nins sẽn seet yʋy-kãnsa zuga yinga, ne a sẽn yags b kasetã maanegã, la a sẽn le maan-n-zʋʋg bõn-naandsã zuga, ne a sẽn kɩɩs b tʋʋm-bԑdã wala Wẽnnaam yʋyã yɩlgrã, la a sẽn maan-n-zʋʋg bõn-naadsã zuga –bilfu- ne a sẽn yags b sẽn naan-b bũmb ning yĩnga, la bũmb ning sẽn ya b belma la b ruumga sababa, tɩ rẽ me ya b sẽn sak Wẽnnaam tũudmã, Wẽnnaam sobendã vẽnegr yĩnga, la b sẽn yaa nen-gԑtsa yĩnga, la ad woto yaa yell-wẽng sẽn zɩsa, la wẽgd sẽn yaa wẽng tɩ ka tõe n yaaf ye.

B sã n yols-a yolsg sẽn pa a zĩigẽ n bas-a n ka kẽes Gԑhanma, yaa wẽgd ne neb ka-tԑk nins b sẽn wẽg-b tɩ b kũmdẽ wã, wala nin-kãnsa sẽn dat Gԑhanma belma, ad Zẽkr-naaba ziirã la Pidb-naaba zɩslmã me rat-a-la sɩd-sɩda.

Yaa sɩda, ad nin-kɩɩsã sẽn maana n zʋʋg tẽng ning rãmb hakԑ zuga, ad a maan-n-zʋʋka sã n da yaa tẽngã na-bedrã zugu, la a yeel-a: “fo ka tõe n kẽes maam bãns-roogã ye, fo pʋs n ka na n tõog me” sik ka be tɩ naabã na me bãns-roog nin-kãngã sẽn yaa zʋg-kaalg soaba yĩng n kẽes-a a pʋgẽ ye, hal ba tɩ bãns-roog sã n da ka be tẽngã pʋgẽ, la woto bala, kɩfrã me tʋmda –ne a kɩflma sẽn ka tԑka- tʋʋm-wẽng sẽn ya kԑgeng ne Wẽnnaam naamã zɩslem, la a wẽngd n tʋgd a tõogã zɩslem ne a sẽn kɩɩsd-a wã, la a maand n zʋʋgd A sobenda pidbã zugu, ad sik ka be tɩ Gԑhanma naanegã kɩfen-kãnsa buud yĩnga, la b kẽesgã a pʋgẽ wã, yaa Wẽnnaam naama zɩslmã la zẽkr tʋʋmd ye, ba tɩ sabab-rãmb la yõod wʋsg nins sẽn kɩt tɩ Gԑhanma belem ya tɩlԑ wã sã n da ka be n zʋʋg yel-kãngã[1].

[1] Kɩflmã




53. Page

Rẽ poore, ad kɩfendã yalɩ wã meng kõta Gԑhanma kibare. Yaa sɩda, wala sẽn mik tɩ sɩd-kũunã yalɩ wã sã n dɩk yĩng sʋʋrgo, a wʋm-noogã tõe n rɩka arzãn sʋʋrga, tɩ woto yaa kibar kũun yam-pʋgẽ tɩ Arzãna beeme wã, woto bala, hakɩɩka b wilga Rasaa’ɩlʋn Nuura pʋgẽ ne daliil-rãmba, la b le wilg masaal-rãmb nins sẽn loogã pʋgẽ, tɩ kɩfendã tara naong sẽn solge, la zablem sẽn yaa lik n tar rabeem, sẽn tɩ yɩɩda kɩfen-gũbdgã la munaafɩglmã la tar-n-yi-dĩinã, bala, a sã n dɩk yĩng sʋʋrgo, a na n lebga Gԑhanem zall ne nin-kãngã soab sẽn yaa dĩin-yitã, n kõt kibar yam-pʋgẽ tɩ Gԑhanem bug-kẽengã beeme, la naongã bull kãnga sẽn tar zẽnma wilgdame tɩ  tak-sẽneg tɩɩg n be, bal hakɩɩk-bõones kãnsa sẽn be dũni-kãnga pʋgẽ la a bõeerẽ wã na n tɩ noba Laahra pʋgẽ, la a yetẽ: “Ad mam yaa tak-sẽneg tɩɩgã bull la a tɩ-bil n be zu-be-ned ning sẽn zãada maam a sũurẽ wã pʋgẽ”.

Sẽn mik tɩ kɩfendã yaa wẽgd la maan-n-zʋʋk hakԑ-rãmb sẽn-ka-tԑk zuga, ad sik ka be t’a yaa yel-wẽng sẽn-ka-tԑk ye, rẽ n kɩt tɩ ned ning sẽn tʋm-a wã segd ne namsg sẽn ka tar tԑka.

La sẽn mik tɩ ninbuiidã tẽeg-tɩrga sakdame tɩ b nams ned ning sẽn kʋ ned minit a yembr pʋgẽ ne minit minyõ a nii bãns-roog yʋʋm piig la a nu pʋgẽ wã, n getẽ t’a yaa manegr ne ninbuiidã fãa hakԑ-rãmba, ad sik ka be tɩ kɩflem sẽn ka-tԑk minit a yembr pʋgẽ kɩtdame t’a soaba paam namsg sẽn pẽneg minit-rãmb milyaar a nii ye, bal kɩflmã yaa nin-kʋʋsg tusri, tɩ nams-kãngã yaa bũmb sẽn zemsd ne tẽeg-tɩrgã bʋʋdo

Ad ned ning sẽn vɩɩmda kɩflmã pʋgẽ yʋʋmd a yembre, a na n lebga ned sẽn segd ne namsg sẽn pẽneg minit bilyõ[1] a yiib la milyaar[2] kobs-nii la pis-nii, a na n paam-a-la wala aayarã maana sẽn wilga ﴿خَالِدِينَ فِيهَا أَبَداً﴾ (b na n ruuma a pʋgẽ abada) la zẽng sẽn ka rẽ.


[1] Milyaar tusri

[2] Milyõ tusri




54. Page

Ad Alkʋr’aana muugiza-vẽenegã la “Rasaa’ɩlʋn Nuura” sẽn yaa Alkʋr’aana welsga daliil-dãmbã sẽn wilg Arzãna la Gԑhanma yella, b ka bas bũmb sẽn le rat vẽnegr yԑs ye. Ad aaya-rãmba wʋsga, wala :

﴿وَيَتَفَكَّرُونَ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ رَبَّنَا مَا خَلَقْتَ هَذا بَاطِلاً سُبْحَانَكَ فَقِنَا عَذَابَ النَّارِ﴾ (سورة آل عمران: 3/191)

(La b tagsd saasã la tẽngã naanegã yelle, la b yetẽ tɩ yaa Foo d Soaba, Fo ka naan wãnda zaalem yĩng ye, yɩlemd be ne Foo Wẽnnaam, gũ tõnd n yi bugmã namsgã)

(sʋʋrat Aalɩ Imraan : 3/191),

و﴿رَبَّنَا اصْرِفْ عَنَّا عَذَابَ جَهَنَّمَ إِنَّ عَذَابَهَا كَانَ غَرَاماً * إِنَّهَا سَاءتْ مُسْتَقَرّاً وَمُقَاماً

 (سورة الفرقان: 25/65-66)

(Ya d Soab a Wẽnnaam, zãag tõnd ne Gԑhanmã naongã t’a naongã zabdame, ad-a yaa lԑbeng zĩig la zĩndg zĩig sẽn yaa wẽnga)

(Fʋrkaan : 25/65-66).

La nabiyaam-dãmbã – sẽn sɩng ne a nabi Mohammad, yolsg la tɩlgr be a yĩnga- la hakɩɩk-bãngdbã fãa gill sẽn kot Wẽnnaam gũudum wakat fãag ne Gԑhanem ning sẽn paama belma tãmpõ b nengẽ wã, ne wahɩ wã la kaset-rãmba sababa, n kot wʋsg b doosã pʋgẽ n yetẽ:

"أَجرنا من النار" ) Gũ-d n yi bugmã!( ,

"نَجِّنا من النار" ) Tɩlg-d n yi bugmã!(,

"خلِّصنا من النار"Põsg-d n yi bugmã ! (,

Woto fãa wilgdame tɩ zu-loԑԑg sẽn pak nebã n tɩ yɩɩda, yaa paam n tɩlg n yi Gԑhanma, la hakɩɩk sẽn yaa zu-loԑ-kẽeng la yel-zɩsg la yell sẽn maand rabeem n tɩ yɩɩd ne bõn-naandsã, yaa Gԑhanma, bal kasetã rãmb la bãng-vẽenegã rãmbã la pʋg-n-bãngã rãmb sãnda maand-a-la kaseto, la b sãnda me yãnda a tagemsã la a maasmã, tɩ rẽ sabab tɩ b yԑԑsd-a la b yetẽ "خلِّصنا منها" “Tɩlg tõnd n yiy-a”.


55. Page

Yaa sɩda, ad sõma wã la wẽngã keg-taaba, la wʋm-noogã la zablmã, la vẽenmã la likã, la tʋʋlmã la maasmã, la neerã la yookã, la kãndgrã la menengã, la b sẽn kẽed taaba, a tara yõ-kẽeng wʋsgo, bal wẽngã sã n ra ka be, b ka naan n bãng sõngã ye, la zablmã sã n da ka be, b ka naan n bãng wʋm-noogã ye, la vẽenem me ka tar yõodo, tɩ lik sã n ka be ye, la yaa ne maasgã me belma, la b bãngd tʋʋlmã me tԑka, la wẽng a yembr belem kɩtdame tɩ neer a yembr lebg bãmb tusri, tɩ neermã kõbg tusa paam belem, wala Arzãna wʋm-nood wʋsg sẽn naan n pa n solg tɩ Gԑhanma sã n da ka be wã. La d sã n na n kell n tik yel-kãngã zugu, ad b bãngda bũmb fãa gill ne a lidri[1], la hakɩɩk a yembr paasdame n lebg hakɩɩk-rãmb wʋsgo.

La sẽn mik tɩ bõn-naandsã sẽn gẽdg taaba zoet n basda saab zakã n rabd paab zakẽ wã, la sẽn mik tɩ yԑla, wala sõma wã la wʋm-noogã la vẽenmã la sõngã la neermã la sɩd-kũunã zoetame n tʋgd Arzãna, tɩ yel-wẽnsã me, wala wẽngã la zablmã la likã la yookã la kɩflmã me zoet n tʋgd Gԑhanma pʋga, ad sik ka be tɩ dũni-kẽeng kãnga sẽn zoeta peegda bõn-naandsã n na n tɩ kiig bãt a yiibã pʋgẽ n pa beenẽ ye, la d na n wilga koԑԑg-koԑԑg ka, la d bas sẽn kellã ne masaal-zulumsã sẽn be “gomd pisi la a wԑ n soabã” baasgẽ wã.

Yaa yãmb m karem-bi-taas sẽn be yʋʋsʋf kaoren-doogã[2] pʋga, ad sor sẽn yaa yolyol n tõe n tɩlg tõnd n yi laahr bãns-roogã sẽn tar rabeema, yaa d sẽn na n kosd d zũnuub-kʋdã yaafa, la d kɩs farĩd-dãmba b zĩisẽ, la d sẽn na n maan bãns-roogã pʋg lԑԑr a yembr tũudum tɩ lebg raar a yembr tũudum, n paas tõnd dũni bãns-roogã sẽn naf tõnda, ne d sẽn paam tɩlgr n yi zunuub-rãmbã tʋʋm ne modgra.

Ad wakat-kãnga la wakat-sõng d sẽn tõe n tik n paam tɩlgr n yi laahr bãns-roogã sẽn yaa ruumdã, la d kẽ Arzãnã sẽn yaa nuura zaka, la ad tõnd sã n yeeb wakat-kãngã, ad d na n bõna laahrã wala d sẽn bõn dũni wã, tõnd na n le paama aayar ning sẽn yeel tɩ ﴿خَسِرَ الدُّنْيَا وَالْآخِرَةَ﴾ (سورة الحج: 22/11) « a konga dũni la laahra » (Alhag: 22/11) pegsa.


[1] “contraire” ne Farende.

[2] a Imaam Nursi pʋda bãns-roogã tɩ yʋʋsʋf karen-doogo, tɩ yaa togs-n-taar ne nabi Yʋʋsʋf sẽn zĩnd bãns-roogã pʋgẽ la a kãnd bãnsa koambã.




56. Page

Sɩd la hakɩɩka, masaal-kãngã gʋlsga wakatã, rẽ tɩ Kibsã wakat taame, la mam tagsame n bãnge, m pʋs n bãng n wãagame, tɩ Sɩd-naaba, A naam zẽk yã, sẽn naan ninbuiidã pʋɩɩr-a-nu-yembra –rat n yeel tɩ neb minyõ kobs tãaba- tɩ b fãa gill waoogd Wẽnnaam yʋʋrã n yetẽ tɩ : "الله أكبر" "الله أكبر" "الله أكبر" (“Allaahʋ akbar”, “Allaahʋ akbar”, “Allaahʋ akbar”) wã, la higiimb nins sõor sẽn zʋʋg tus-pisi wã sẽn be Arfa n waoogd Wẽnnaam Kibsã daara, n yetẽ tɩ : "الله أكبر" (Allaahʋ akbar) wã, tɩ yaa wala b yeta gom-yɩleng kãngã "الله أكبر" (Allaahʋ akbar) wã, sẽn yaa bedr wala tẽngã, n wilgd b bõn-naan-taasã sẽn be saasẽ wã. Mam bãng n wãagame tɩ woto yaa bũmb sẽn zemsd ne Wẽnnaam sobendã sẽn gũbgã vẽnegra, wala aayar-kãngã ﴿رَبِّ الْأَرْضِ رَبِّ الْعَالَمِينَ (سورة الجاثية: 45/36) « tẽn-gõngã soabã, la bõn-naandsã soabã » (Al-gԑԑsɩya : 45/36) sẽn wilgd Wẽnnaam zɩslma, ne Wẽnnaam tũudum sẽn bedme, wala "الله أكبر" “Allaahʋ akbar” wã rãamda, tẽntʋʋmã, Wẽnnaam yolsg la a tɩlgr be a yĩnga, ne a zakã rãmb la a sahaabsã sẽn yeel-a soab hal yʋʋm tusr la kobs-tã sẽn looga, tɩ tẽntʋʋmã le sagl tɩ b yeel-a wã.

Rẽ poorẽ tɩ mam yeel m mengẽ: “ Togs-m wẽ! yalla tõkr n be gom-yɩleng kãngã ne tõnd masaallã sʋka?” Tɩ wa mam yamẽ wã zĩig pʋgẽ bala, tɩ gom-biisã wʋsga sẽn yaa lislaoongã tagemsã –sẽn sɩng ne gom-kãngã b sẽn togsa- wala :

 "سبحان الله" و"الحمد لله" و"لا إله إلا الله" (“sʋbhaanallaahɩ” la “alhamdʋ lillaahɩ” la “laa ɩlaaha ɩllal laahʋ”), goam nins sẽn zãadb baakɩyaatʋ saalɩhaatɩ[1] wã gom-zuga, tẽegda tõnd masaallã yell bilf bɩ yaa gill sẽ, la a wilgd t’a na n yɩɩme.


[1] A ne moor yaa yel-sõm-pidsdsi, a waa Alkʋr’aana pʋgẽ tɩ nabiyaamã yeel tɩ yaa yẽ la Sʋbhaanallaahɩ wã, la Alhamdʋlillaahɩ, la Laa-ɩlaaha ɩllallaahʋ, wallaahʋ Akbarʋ. Bee sẽn ka woto me. (lebgdã).




57. Page

Bilgri: ad neng a yembr sẽn yi "الله أكبر" Allaahʋ akbar” wã maan-rãmba pʋgẽ yaa tɩ Sɩd-naaba tõogã, A naam zẽk yã, la A minmã bedlem la A zɩslem yɩɩda bũmb fãa gilli, bala, bũmb ba a yembr ka tõe n yi Wẽnnaam minma pʋg ye, a le ka tõe me n zoe n yi A tõogã tʋʋm pʋg ye, a ka tõe n põsg-A me, A bedlmã me yɩɩda yel-bԑd nins tõnd sẽn yԑԑsda. Sã n yaa woto, ad-A yellã bedlem yɩɩda Alkɩyaooma yikrã yellã, a le yɩɩda tɩlg tõnd n yi kaalmã, la kõ tõnd zu-noog sẽn duumda, A bedlem le yɩɩda bũmb buud fãa sẽn yaa yel-solemd n yɩɩd yamã bãngre, bala, ninbuiidã yikrã yaa yolyol ne A tõogã wala yõor a yembr naanego, wala aayarã sẽn wilg vẽenega:

﴿مَا خَلْقُكُمْ وَلَا بَعْثُكُمْ إِلَّا كَنَفْسٍ وَاحِدَةٍ﴾ (سورة لقمان: 31/38)

(yãmb naanegã la y yikrã pa yɩ rɩlla wala yõor a yembre (a naaneg la a yikri)

(Lʋkmaan : 38 / 31)

La maana-kãngã yĩnga, ned buud fãa yetame, bilgr wala:

 "الله أكبر" "الله أكبر" (“Allaahʋ akbar”  “Allaahʋ akbar”) mosɩɩb-bԑdã wakat la bõn-baoodsã la tʋls-bԑdã wakato, n maan-a t’a yaa sũ-maagr la pãng a menga yĩnga, la a tikr zĩiga.

Yaa sɩda, wala sẽn mik tɩ gom-bi-kãngã ne a taaba"سبحان الله" و"الحمد لله" (“Sʋbhaanallaahɩ” la “Alhamdʋ lillaahɩ”) wã, yaa pʋʋsgã biis la a sɩɩlma, pʋʋsg ning sẽn yaa tũudma fãa gill buka, la « Allaahʋ Akbarʋ » wã yɩlemga pʋʋsgã la yõkrã pʋga sẽn paasd pʋʋsga pãnga, ad-a wilgda hakɩɩk-bԑd a tãabo, la a leokd sʋks nins  rabeemã la wʋm-noogã la yԑԑsg nins ninsaalã sẽn paamd dũni wã yel-bԑdã sẽn yaa neeb n tar yel-soalma pʋga sẽn kɩt t’a sʋksdẽ wã, ne leokr sẽn tar pãnga, yԑl nins sẽn yaa yirbg la bark-pʋʋsg la Wẽnnaam zɩsgr la A waoogr zĩiga, wala b sẽn togs “gomd a wԑ n soaba” pʋga.


58. Page

La wala sẽn vẽneg “gomd piig la a yoob n soaba” baasgẽ wã, ad sodaag tõe n tũu naaba minisr n kẽ naaba nengẽ tigrã daare, la ãmmaa wakat-rãmb a taaba, a ka tõe n paam naabã tɩ pa tũ ne sodaasã taoor-soabã ye, woto bala, ad ned buuda fãa sẽn be higiimdã pʋgẽ sɩngda Sɩd-naab a Wẽnd bãngre, a naam zẽk yã, ne a gom-zug-kãngã (رَبِّ الْأَرْضِ ورَبِّ الْعَالَمِينَ) (Tẽn-gõngã soabã, la bõn-naandsã soabã), wala waliimbã, n tɩ tãag zĩĩg ni, la wakat fãa Wẽnnaam bedlmã daragԑ-rãmbã sã n vẽneg a sũurẽ wã, "الله أكبر" (Allaahʋ akbar) gom-bilã leokda sʋk-rãmba sẽn yɩlemda la sẽn wat ne yirbga fãa gilli, sʋk-rãmb nins sẽn deegd a yõora n yãmba.

La wala d sẽn vẽneg “Lam’a’ piig la a tãab n soaba” baasgẽ wã: Ad "الله أكبر"  (Allaahʋ akbar) wã, sẽn mik tɩ yaa yẽnda n vikd soԑtãambã yam-yuus-yuusã yẽg-wẽnsã, la a leokd a zug ne leokr sẽn yaa vẽenega, la sẽn mik tɩ yaa yẽnda n leokd tõnd sʋkrã sẽn kẽed ne laahrã yella ne leokr sẽn yaa koԑԑg n yaool n tar pãnga, ad woto bala, "الحمد لله" “Alhamdʋ lillaahɩ” wã me tẽegda tõnd Alkɩyaoomã yelle, n le yaa a waoongã sababo, la a yet tõnd: “Ad mam maana wã ka pit tɩ Laahrã sã n ka be ye, m le ka tõe n lak toor n bas-a ye, bala, pẽgrã la bark-pʋʋsgã sẽn sɩng zãmaan kʋdg n tar dabd zãmaan sẽn ka sat abada wã –bark-pʋʋsdã la b sẽn pʋʋs-a soab barka sẽn wa n yaa soab fãa- yaa dũni-yikrã soolem zalle, la mam sẽn vẽnegd maana kãngã n wilgdẽ wã, ad neema wã fãa gill zu-raooga, la bũmb ning sẽn kɩtd tɩ neema wã yɩ neema sɩd-sɩda, la bũmb ning sẽn tɩlgd bõn-vɩɩsã sẽn ka-tԑka fãa gill n yi kaalmã mosɩɩba, ad yaa zu-no-ruumdgã. La zu-noogã kell n zemsda mam maana wã zãnga”.

Yaa sɩda, ad muumin buud fãa sẽn yet daar fãa, farid pʋʋsdsã poor tɩ "الحمد لله" "الحمد لله" (“Alhamdʋ lillaahɩ” “Alhamdʋ lillaahɩ”) sõor sẽn tõe n ta koabg la pis-nu wã, wala sãri wã sẽn gãnega, t’a maana wã gũbg pẽgr la bark-pʋʋsg sẽn yalem wala zãmaan-kʋdg la zãmaan sẽn ka sat yalma, yaa Arzãna la zu-no-ruumdgã yao-vẽeneg ligdi. La "الحمد لله" “Alhamdʋ lillaahɩ” wã ka tek dũni-sat-kãngã neema-kɩdgã sẽn gẽdg ne sũ-sãamsa yĩng bal ye, a le ka dũni wã yĩng bal ye, ad muumin baooda neema kãngã, a sẽn yaa sabab t’a tõe n paam neema ruumdgã yĩnga, t’a pʋʋsd Wẽnd bark a zugu. 

59. Page

La ãmmaa "سبحان الله" “Sʋbhaanal laahɩ” wã, gomd ning sẽn wilgd tɩ Sɩd-naaba, A naam zẽk yã, yaa Na-yɩleng sẽn yɩlg n yi lagem-n-taag la koeegr la boogr la wẽgd la pãn-komsem la wẽnem la tʋlsem la zãmb la koeegr buud fãa sẽn ka sakd ne A zɩslmã la A neermã la A naamã pidba, gom-kãngã tẽegda zu-no-ruumdgã la Laahr zakã yelle, zak ning sẽn yaa Sɩd-naaba naama zẽkr zĩiga, A naam zẽk yã, la A neermã la A pidba la A naama zɩslem zĩiga, la a tẽegd Arzãna belma a pʋgẽ wã yelle, la a wilgd Arzãna yelle.

Sã n ka rẽ, zu-noog sẽn duumd sã n ra ka be –wala b sẽn tabend n wilg sẽn looga- koeegrã la boogrã naan n sãam A naamã la A pidbã la A neermã la A zẽkrã la A yolsgã.

Ad "باسم الله" و"لا إله إلا الله"  (“Bɩsmillaahɩ” wã la “Laa ɩlaaha ɩllal laahʋ”) wã, la albark gom-biis a taaba fãa gilli –wala gom-yɩlem a tãaba[1]- yem-kam fãa sẽn yaa liimaoongã zeng-raadã yẽgr la a sɩɩlma, la Alkʋr’aana hakɩɩk-rãmbã sɩɩlma, wala rũndã zãmaana b sẽn tõog n wẽkd kãnkã-sɩɩdã n yiisd sɩkrã, la b band nemdã n basd kõbã, la sẽn mik tɩ gom-kãnsã b tãaba yaa pʋʋsgã la Alkʋr’aana yẽgra, la a pɩnd sʋʋr-rãmbã sãnda sɩngrẽ wala sãnem-pԑԑlga. Ad woto bala, a yaa Rasaa’ɩlʋn Nuura sãnem-boya –gaf ning a masaala-rãmba wʋsg sẽn sɩngda ne Wẽnnaam yʋʋra yɩlgra- la a yẽgr la a hakɩɩk-rãmbã biisa.

La woto bala, a le ya a nabi Mohammad sora zɩkr-dãmba, yolsg la tɩlgr be a yĩnga -sẽn kẽed ne nabi Mohammad waliimdã wԑԑngẽ, la a tũudmã wԑԑngẽ, yolsg la tɩlgr be a yĩnga- pʋʋsgã poor zɩkr pʋgẽ ne Sʋbhaanal laahɩ maanego, ne muumin-dãmb sõor sẽn yɩɩd minyõ koabg sẽn yɩlemd-a pʋʋsgã wakat-rãmba fãa pʋgẽ, Wẽnnaam yʋʋra tẽegr zĩ-bԑd kãnsa pʋgẽ, tɩ tasbi be b nusẽ wã tɩ b yõkd: "سبحان الله" “Sʋbhaanal laahɩ” noor pis-tã la a tãabo, la "الحمد لله" “Alhamdʋ lillaahɩ” noor pis-tã la a tãabo, la  "الله أكبر"“Allaahʋ akbarʋ” noor pis-tã la a tãabo.

Sik ka be tɩ y bãnga albark gom-bi-kãnsã b tãaba kaorenga zɩkrã zĩ-bԑdã pʋgẽ pʋʋsgã poor noor pis-tã la a tãaba yõoda sẽn ta to-to ye –gom-biis nins sẽn yaa Alkʋr’aana la liimaoongã la pʋʋsgã sɩɩlem la b tɩ-biisa, wala d sẽn da vẽneg-a tɩ looga- la sik ka be tɩ y le bãnga a yel-sõm-kẽengã sẽn ta to-to ye.


[1] Raaba ne gom-biis a tãaba yaa: (Allaahʋ akbarʋ) la (Sʋbhaanal laahɩ) la (Alhamdʋ lillaahɩ).




60. Page

La sẽn mik tɩ “pipi masaallã” sẽn be gaf-kãngã sɩngrẽ wã, yaa kaoreng sẽn be neer n gomd pʋʋsgã yella, ad a baasga me lebga kaoreng sẽn tar yõod n gomd pʋʋsgã zɩkr[1] yelle, tɩ pa m sẽn tags n maan ye, tɩ yaa wala ka yɩ ne yam-yãkr la yam-raab ye.

فالحمد لله على إنعامه.

D pẽgda Wẽnnaam ne neema ning A sẽn kõ tõnda.

 

سبحانك لا علم لنا إلا ما علمتنا إنك أنت العليم الحكيم

(Yɩlemd be ne Foo Wẽnnaam, tõnd ka tar minim n zʋʋg bũmb ning Fo sẽn wilg tõnda ye, ad Foo Wẽnnaam la Minim-naaba, la Bʋʋd-minim-naaba) 


[1] Yaa yõkra sẽn be pʋʋsgã saab poora: “Sʋbhaanal laahɩ” 33, la “Alhamdʋ lillaahɩ” 33, la “Allaahʋ akbar” 33. (lebgdã)